Bugün bir başka öğrencimin romanından bahsedeceğim. Ne tesadüf ki İbrahim Atlasçı'nın Atlasya-Mutluluğun Memleketi gibi yine İnönü Üniversitesinden öğrencim Kerem Bakıcı'nın Söyletme, Çok Ağlarım adlı romanı da neredeyse aynı günlerde okuyucu ile buluştu. Bir hoca için bundan daha büyük bir mutluluk düşünülemez. Bu vakitten sonra önce İbrahim'in, ardından Kerem'in metinlerini okumak düşerdi bana, ben de öyle yaptım. Atlasçı'nın metni derin, çok katmanlı, güçlü alegoriler eşliğinde mutsuz, kırılgan insanların düşsel bir mutluluk memleketine yaptıkları yolculuğu anlatıyordu. Kaybedilmiş, hiç olmamış, belki de olmayacak olan bir mutluluk memleketi arayışıydı onun karakterlerinin yaptığı. Büyük fikirlerin, devasa ideolojilerin kuramadığı mutluluk ülkesini, yazarlar, şairler, sanatçılar kurmak için yola çıkıyor, birbiriyle temas ediyor; romanlardan, hikayelerden, masallardan, efsanelerden devşirdikleri duyarlılıkları bir harmana dönüştürüyordu. Kerem'in romanı ise bambaşka bir atmosferde ilerliyor. Öyle büyük ideolojiler, tanınmış adamlar, metropoller yok bu metinde. Küçük şehirlerin küçük insanlarının küçücük dünyasından bakıyoruz hayata Söyletme, Çok Ağlarım'da. Zaten romanın adı da bir türkünün küçücük bir parçasından ilham alıyor: "Dağlar dağımdır benim, dağlar dağımdır benim/Gam ortağımdır benim, gam ortağımdır benim/Söyletme çok ağlarım, söyletme çok ağlarım/Yaman çağımdır benim, dertli çağımdır benim".
Postmodern anlatının iki yüzünden birini İbrahim Atlasçı, diğerini Kerem Bakıcı temsil edercesine Atlasya-Mutluluğun Memleketi ne kadar ütopik/distopik bir karakter gösteriyorsa Söyletme, Çok Ağlarım da o kadar gerçeğin ortasına bir hiper gerçeklik yerleştirerek ilerliyor: Postmodern çağda klasik hissedişin romanını yazmış bir anlamda Kerem Bakıcı. İbrahim Batı felsefesinin, düşünce tarihinin ve edebiyat anlayışının neredeyse her figürünü dikey ve yatay eksende romanının bir öğesine dönüştürürken Kerem'in Söyletme, Çok Ağlarım'ı da bir o kadar halk yaşamına, halk kültürüne, köye, köylüye, onun iç dünyasına derinlemesine eğiliyor. Birincide Oğuz Atay'ın, ikincide Yaşar Kemal'in ruhunun gölgesini gezerken görüyorsunuz. Haksızlık etmemek lazım, ikisi de özgün, ikisi de başarılı, ikisi de insanın derinlerine dokunan bir içsese sahip ve kişisel tarihlerinde bir ilk metin oldukları halde, okuyanda sonrasına dair umut aşılayıcı bir hissiyat oluşturuyorlar. Kerem Bakıcı'nın bu romandan önce yayımladığı Toprakta Büyür mü İnsan adlı bir öykü kitabı var gerçi ama roman türündeki ilk verimi bu.
Söyletme, Çok Ağlarım bir hapishaneden kaçış metni. Zalim babasının kendine, kız kardeşine ve aile fertlerine yaptığı zulmü kabullenemeyen Merdan, aşık olduğu ama bir türlü vuslata eremediği Saye'nin mektupları kesilince birkaç arkadaşıyla tünel kazarak hapishaneden kaçar ve onun izini sürer. Olay kış mevsiminde gerçekleşmektedir. Merdan'ın yolculuğu boyunca ona eşlik eden yegane şey kapalı hava, kar, tipidir. Yazarlık içgüdüsü ruhu parçalanmış olan Merdan'a uygun bir atmosfer olarak kış mevsimini seçtirmiştir. Çünkü kış, bahar ve yazdan farklı olarak görüşü kısıtlar, nesneleri birbirinden koparır, mahrumiyet göstergeleriyle doludur. Derin bir melankoli eşliğinde mesafeyi net gördürmez, düşünce akışını kesintiye uğratır, kanı katılaştırır ve iletişimin sınırlarını daraltır. Zaten roman boyunca Merdan'ın temas kurduğu herkes; Dayı, Emmi, Fehmi, Saye, Asuman bir anlamda kış çocuklarıdır. Hiçbirinin hayatını berrak biçimde görmeyiz. Romana yönelen bakış açısı ışığı hep kısık tutar, olayları alacakaranlıkta cereyan ettirir. Kışın dünyaya yaptığını kader de romandaki kişilere yapmıştır. Her şey yarım yamalak görünür, başlangıcı var ama sonu yoktur. Buradaki hayatlar taşrada yaşayan, devletin soğuk yüzüyle karşılaştıkları için onun asık suratına muhatap olan, geleneğin kıymıklarına tabi insanlardır. Fiziksel açlığın, yokluğun, sefaletin yanı sıra geleneğin ruh üzerindeki tazyikine de maruz kalırlar. Aile fertleri babalar, kadınlar erkekler, yoksullar zenginler tarafından zulme uğrar ve sosyal hayat insanın insan olma mekanizması işlevini yitirerek onun doğuştan getirdiği vasıfları yok etmenin aracına dönüşür. Roman bu yönüyle "kuşların kurumuş dallara konup uçtuğu, tünele girip çıkan hiç kimsenin dönüp çevresindekilere bakmadığı, yani herkesin kendi kaderini yaşadığı, istese bile ötekilerin yardımına koşamadığı" bir atmosferde gerçekleşir.

17