Aklını kullanmaya cesaret eden, düşünen, sosyal, siyasal, kültürel, teolojik, felsefi, sanatsal, ekonomik, bilimsel ve akademik alanlarda modern bir anlayışla hareket eden insani, özgürlükçü ve dünyasal nitelikte hayata, tarihe, topluma, doğaya ve geleceğe bakan aydınlanma zihniyetinin, hayatı ve insanı çölleştiren, kuraklaştıran ve karartan kuralların, kaynakların ve kalıbların hakim olduğu kültürlerde gerçekleşmesi mümkün değildir. Modern anlamda aydınlanma zihniyetini benimsemeden ve içselleştirmeden aydın olmak mümkün değildir. Aydınlanma olmadan aydın olunmaz. Aydınlanma zihniyetinin olmadığı yerlerde ırkçı, fanatik, ciinsiyetçi, kabileci, doğmatik bir sürü şarlatan, ideolog ve kesin inançlı ürenektedir. Kesin inançlı ırkçılar ve fanatikler, aydın değildirler ve aydın olarak nitelenmeyi hak etmemektedirler.

Aydın olmak, akıllı olmaktır. Aydın olmak, insanın ve aklın bilgide, siyasette, ekonomide, toplumda, hukukta, kültürde, sanatta, eğitimde ve akademide asli kaynak olmasını eas almaktır. Bilgide, felsefede, sanatta, hukukta, siyasette insanüstü ve ötesi kurgulanan hiçbir kaynak, kalıp, kural, kişi ve kurum ölçü değildir. Bilgi, akıl, düşünme, söz, karar, hüküm, sanat, felsefe, ahlak, maneviyat, mülkiyet sahibi olan insandır.

Aydınlanma ve aydın olmak, modern döneme ait bir durumdur. Aydınlanmak ve aydın olmak için modern anlamda modern olmak lazımdır. Modern anlamda bilgi arayışında olan, aklını kullanan, bilim, sanat ve felsefe tecrübesine sahip olan kişiler, aydındır. Sahip oldukları kimliklerin, doğmaların, geleneklerin ve değerlerin mutlak doğru olduğunu ve kendilerinin mutlak hakikate sahip olduğunu sanan kişiler ve kültürler, modern olmadıkları gibi, aydınlanmadan uzak, aydın olmayan modern öncesi kabileci, despotik, otoriter, cinsiyetçi ve fanatik kesin inançlılardır. Aydın olmak, hakikat, güzellik ve iyilik üzerinde sahiplik durumunu değil, akılla, bilgiyle ve emekle hakikat, güzellik ve iyilik arayışını ifade etmektedir. Aydın olmak, sürekli akılla ve çalışmakla gelişerek, değişerek ve olgunlaşarak bireysel arayış içinde olmak demektir. Sahip olduğu kültürel, kabilevi, doğmatik kimliklerin hakikatin kendisi olduğunu sanmak, aydınlanmanın ve aklın ortadan kaldırılması anlamına gelmektedir. Aydınlanmak, içinde olunan her türlü kültürel, kimliksel, grupsal ve doğmatik aidiyete eleştirel bakmayı gerektirmektir. Aydın olmak, eleştirel düşünmek, düşlemek, duymak ve duygulanmaktır. Aydın olmak, eleştirel insan olmaktır.

Aydın bireyin istikametini akıl, değişim ve gelişim belirlemektedir. İstikameti siyaset, hakimiyet ve şehvet olan kişiler, aydın olamazlar. İstikameti siyaset, hakimiyet ve şehvet olanların medeniyet ve insanlık tasavvurları olmadığı gibi, medeniyete felsefi, edebi, sanatsal, bilimsel ve entelektüel anlamda hiçbir katkıları da yoktur. Modern kavramları ve fikirleri maske olarak kullanan ve yüzeysel modernlik eleştirilerini tekrar ederek bedevi ve fosil dünyalarını ve kimliklerini sürekli olarak tekrar eden kesin inançlılar, aydın değildirler. İstikameti siyaset, hakimiyet ve şehvet olanların, felsefeye, bilime, sanata, edebiyata, ahlaka ve maneviyata hiçbir katkıları yoktur, çünkü onlar medeniyet mücadelesi yerine hakimiyet savaşı vermektedirler. Hakimiyet savaşı verenler, bedevi vahşet durumlarının yaratıcısıdırlar. Kesin inançlının tek amacı, iktidar olmak ve iktidarla özdeşleşmektir. Aydın ise iktidarla özdeşleşmeyi değil, hakimiyetle ayrışma çabasındadır. Aydınlanma ve aydın olmak, akılla ve bilgiyle hürriyet, barış ve adalet değerleri temelinde modern medeniyetin gelişmesi ve yenilenmesi için emek sarfetmeyi içermektedir.