Türk siyasetinin en dikkat çekici paradokslarından biri şudur: Meclis çatısı altında milletin hakları söz konusu olduğunda aşılmaz duvarlar yükselir; sıra siyasetçilerin kendi haklarına geldiğinde o duvarların nasıl olup da bir gecede ortadan kalktığına kimse anlam veremez.

Anayasa denildiğinde...

"Bizim kırmızı çizgimiz var."

"Üniter yapı tartışılmaz."

"Rejim meselesi."

"Başkanlık sistemi."

"Parlamenter sistem."

"Bölünmez bütünlük."

"İdeolojik farklılıklar."

Derken yıllardır aynı senaryoyu izleriz.

Partiler birbirlerine sert sözler söyler, kürsülerden ağır ifadeler havada uçuşur. Televizyon ekranlarında saatlerce siyasi kavga izleriz. Sonra seçim gelir, meydanlarda herkesten aynı vaat yükselir:

"Yeni, sivil ve demokratik bir anayasa yapacağız."

Seçim biter, Meclis açılır ve o vaatlerin yerini yeniden "kırmızı çizgiler" alır.

Ve Türkiye bir kez daha anayasa tartışmasının başladığı yere döner.

Fakat işin en ilginç tarafı burada başlıyor.

Milletin temel hak ve özgürlükleri söz konusu olduğunda birbirine tahammül edemeyenler, kendi özlük hakları gündeme geldiğinde nasıl oluyor da bir anda aynı masanın etrafında buluşabiliyor

Milletvekillerinin maaşları, emeklilik hakları, sosyal imkânları veya çeşitli özlük düzenlemeleri gündeme geldiğinde dün birbirine "asla" diyenler, bugün aynı düzenlemenin altına imza atabiliyor.

İşte burada siyasetin en acı paradoksuyla karşılaşıyoruz:

Milletin hakkı söz konusu olduğunda siyaset, kendi çıkarı söz konusu olduğunda ise uzlaşı ortaya çıkıyor.

Peki neden

Çünkü vatandaşın hakkı üzerinden siyaset yapmak kolaydır; fakat kendi çıkarından fedakârlık yapmak zordur.

Bu husus; siyasetçilerin yalnızca toplumun genel yararını gözeten kusursuz aktörler olmadığını; onların da kendi kurumlarının, konumlarının ve çıkarlarının peşinden gidebileceğini gösteriyor.

Bunu anlamak için akademisyen olmaya gerek yok.

Meclis'in çalışma biçimine bakmak yeterli.

Vatandaşın emekli maaşı konuşulurken kaynak tartışılır.

Asgari ücret konuşulurken bütçe dengesi hatırlanır.

Çiftçinin borcu gündeme geldiğinde ekonomik gerçeklerden söz edilir.

Gençlerin işsizliği tartışıldığında "sabır" istenir.

Ama konu siyaset kurumunun kendi özlük haklarına geldiğinde, nedense bütçenin dili de, siyasi rekabetin dili de bir anda yumuşar.

Çünkü orada ortak bir payda vardır:

"Biz."

Milletin meselelerinde "sen-ben" kavgası vardır.

Kendi meselelerinde ise "biz" dayanışması...

Asıl sorgulanması gereken de budur.

Milletin hakkı neden siyasi pazarlığın konusu

Türkiye'nin yeni ve sivil bir anayasaya ihtiyacı olup olmadığı yıllardır tartışılıyor.

Oysa mesele artık "ihtiyaç var mı" meselesi değildir.

Asıl mesele şudur:

Siyasi irade var mı

Çünkü bir ülkenin temel hukuk metnini değiştirmek gerçekten isteniyorsa, bunun için Meclis'te gece gündüz çalışılır, uzlaşma aranır, farklı düşünceler masaya yatırılır, ortak paydalar bulunur.

Fakat Türkiye'de anayasa meselesi çoğu zaman milletin ortak geleceğini inşa etme projesi olmaktan çıkıp siyasi rekabetin malzemesine dönüşüyor.

İktidar "muhalefet engelliyor" diyor.

Muhalefet "iktidar dayatıyor" diyor.

Bir taraf diğerini suçluyor, diğer taraf ötekini suçluyor.

Sonuç

Yıllar geçiyor, anayasa yerinde duruyor.

Değişen ise sadece tartışmanın aktörleri oluyor.

Oysa anayasa partilerin değil, milletin anayasasıdır.

İktidarların değil, gelecek nesillerin güvencesidir.

Bugün Meclis sıralarında oturan milletvekilleri değişecek.

Partilerin liderleri değişecek.

Hükümetler değişecek.

Ama anayasanın vatandaşın hayatına dokunan hükümleri milyonlarca insanın hayatını etkilemeye devam edecek.

Bu nedenle anayasa meselesini günlük siyasi hesapların üzerine çıkarmak zorundayız.

Kendi hakkınızda uzlaşıyorsunuz da...

Şimdi vatandaşın sorması gereken çok basit bir soru var:

Kendi özlük haklarınız söz konusu olduğunda birkaç saat içinde uzlaşabiliyorsanız, neden milletin temel hakları söz konusu olduğunda yıllarca uzlaşamıyorsunuz

Kendi haklarınızda "ortak payda" bulabiliyorsanız, neden vatandaşın adalet talebinde ortak payda bulamıyorsunuz

Kendi meselelerinizde siyasi rekabeti bir kenara bırakabiliyorsanız, neden milletin geleceğinde aynı olgunluğu gösteremiyorsunuz

Kendi düzenlemeleriniz için Meclis'in kapılarını hızla açabiliyorsanız, neden milletin yıllardır beklediği demokratikleşme ve özgürlük taleplerinde aynı hız gösterilmiyor