Bir insanın neye inandığı, nasıl giyindiği, kimi sevdiği başkasını neden bu kadar ilgilendirir Kendi hayatını istediği gibi yaşamak isteyen biri, aynı hakkı başkasına neden tanımaz

İşte yobazlık tam da bu. Kişi kendi doğrusunu herkesin mecburiyeti sayıyor. Kendisi gibi düşünmeyeni yanlış, kendisi gibi yaşamayanı tehlikeli buluyor. Sonra da başkasının hayatına müdahale etmeyi kendine hak görüyor.

Üstelik bu zihniyetin tek bir ülkesi, dini ya da siyasi görüşü yok. Kimi inancını, kimi milliyetini, kimi geleneklerini gerekçe gösteriyor. Gerekçeler değişiyor ama hayata bakış hiç değişmiyor.

"Benim istediğim gibi yaşayacaksın."

***

Yobazlığın sonuçlarını görmek için yalnızca geçmişteki katliamlara bakmamız gerekmiyor.

UNESCO ve UNICEF'in (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü ve Birleşmiş Milletler ocuklara Yardım Fonu) 4 Kasım 2026'da yayımladığı rapora göre Afganistan'da 2021'den bu yana 2,6 milyondan fazla kız çocuğu ortaöğretim hakkından mahrum bırakıldı.

Taliban yönetiminin yasakları yüzünden kız çocuklarının altıncı sınıftan sonra örgün eğitime devam etmesi engelleniyor. Kadınlara üniversite kapıları da kapalı.

Bir çocuğun elinden kitabını almak için silah kullanmak gerekmiyor. ocuğun okuyacağına, çalışacağına, kendi ayakları üzerinde duracağına başkaları karar veriyor.

Sonra da buna kendi kafasınca toplumun değerlerini korumak deniyor.

***

İngiltere'de 2024 yazında yaşananlar ise nefretin yalan bilgilerle nasıl büyütülebildiğini gösterdi. Southport'ta üç kız çocuğunun öldürüldüğü saldırının ardından, saldırganın Müslüman bir sığınmacı olduğuna ilişkin asılsız iddialar yayıldı.

Bu paylaşımların körüklediği şiddet olaylarında camiler ve göçmenler hedef alındı. İngiliz Parlamentosunun 2025 tarihli raporu, sosyal medyadaki yanıltıcı ve nefret içerikli mesajların olaylardaki rolünü ortaya koydu.

Öldürülen çocukların acısı, başka masum insanlara saldırmanın bahanesine dönüştürüldü.

Bir suçun sorumlusu yerine, o suçla ilgisi olmayan insanlar hedef seçildi. ünkü öfkeyi yönlendirmek isteyenler için zaten düşman olarak gördükleri insanları suçlamak, gerçeği bulmaktan daha kullanışlı bir yol.

***

Biz de bu zihniyeti yakından tanıyoruz.

28 Ocak 2024'te İstanbul Sarıyer'deki Santa Maria Kilisesi'ne ayin sırasında silahlı saldırı düzenlendi. Bir kişi hayatını kaybetti. Saldırıyı IŞİD üstlendi.

Bir yerde camiye saldırılıyor, başka bir yerde kiliseye. Hedefteki inanç değişiyor ama başkasının yaşama ve inanma hakkını yok sayan anlayış hep gündemde.

***

Elbette her tahammülsüz insan silahlı saldırgana dönüşmez. Ancak insanların kimlikleri yüzünden aşağılanmasını sıradanlaştırırsak, onlara yapılan haksızlıkları da daha kolay kabulleniriz.

Örneğin bir kadının kıyafeti yüzünden uğradığı saldırıyı konuşurken "O da öyle giyinmeseymiş" diyorsak saldırganla aynı pencereden bakıyoruz demektir.

Bir insanın kökenini, kendisine yapılan kötülüğün açıklaması sayıyorsak suçu mağdura yüklüyoruz demektir.