CHP'yi kuruluşu, tüzel kişiliği, bir asrı aşkın geçmişi ile günümüzün işgalci atanmış, figüran yönetiminden ayırmak gerekir.

CHP, resmen, Kurtuluş Savaşı'nı yürüten örgüt Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin siyasal partiye dönüştürülmesiyle Mustafa Kemal Paşa tarafından 9 Eylül 1923 tarihinde Halk Fırkası adıyla kurulmuştur. Ancak Mustafa Kemal Paşa, partinin kuruluş temelinin 1919 Sivas Kongresi olduğu, ilk kurultayının da Sivas Kongresi olduğunu ifade etmiştir.

CHP, Mustafa Kemal Atatürk başkanlığında ülkeyi yarı koloni, müstemleke derecesinden kalkınmış, bağımsız, örnek ülke konumuna getirmiş partidir.

Osmanlı Devleti ülkenin gelirlerini, borçlarını yöneten, denetleyen yabancı ülke temsilcilerinden oluşan "Düyunu Umumiye İdaresi", yabancılara tek yanlı tanınan kapitülasyonlarla, yabancı sermayeli işletmelerle, yabancılar tarafından yönetilen kamu hizmetleriyle, yabancı bankalar kontrolünde finansal sistemle, borçlu, ulusal merkez bankası dahi kurulamamış; yarı koloni, sömürge özellikleri, karakteri gösteren bir ekonomi idi.

Kurtuluş Savaşı bitiminde 1923 yılında ülkenin gayrisafi yurtiçi hasılası cari değeriyle 1 milyar 129 milyon USD, kişi başına geliri 45 USD, ihracat 51 milyon USD, ithalat 81 milyon USD olarak hesaplanmıştır. Ekonomik faaliyet tarım ağırlıklıdır; sanayinin GSMH'deki payı yüzde 10.6 dolayındadır. İlk nüfus sayımında ülkenin nüfusu 13 milyon 618 bin, okur-yazar oranı yüzde 10.7, okul sayısı 5 bin 62, öğrenci sayısı 12 bin 437 olarak belirlenmiştir. Osmanlı Devleti'nin hazinesinin Alman ve Avusturya bankalarındaki altın mevcuduna İtilaf Devletleri tarafından savaş tazminatı olarak el konulduğundan, tedavüldeki 158.748.563 lira evrak-ı nakdiye kâğıt paranın karşılığı yoktur; devletin ulusal merkez bankasına başlangıçta yatırabileceği altın rezervi bulunmamaktadır.

Türkiye, bu konumdan, iktisatçı W.W. Rostow'un aşamalı gelişme kavramının, üçüncü aşaması olan kalkış (take-off) sürecine girmiş, Batı'nın yazınında örnek ülke olarak alınmış; plan, KİT, eğitim uygulamaları örnek olarak verilmiştir.

Döneminde Türkiye itibarlı ülkedir. Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) günümüzdeki Birleşmiş Milletler'e davet edilmiş, İngiliz Kralı 8. Edward Atatürk'ü ziyaret ederek selamlamış, İsmet İnönü ile görüşmek için Churchill Adana'ya, ABD Başkanı