Türkiye'deki zorunlu arabuluculuk, Kırgızistan'a model oldu. 14 kişilik Kırgız heyetin Ankara'da 4 gün yürüttüğü hukuk diplomasisinin ardından zorunlu arabuluculuk Kırgızistan'da da dava şartı oldu. Türk Dünyası Arabulucular Birliği de Kırgızistan'da 1500 arabulucunun eğitimini üstlendi.

Yıllardır tartışılan, kimi zaman eleştirilen zorunlu arabuluculuk modeli bu kez yurtdışından onay aldı. Üstelik bir öneri olarak değil, model alınarak.

Kırgızistan, Türk dava şartı arabuluculuk sistemini kendi hukuk düzenine entegre etti. 1 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye'de olduğu gibi Kırgızistan'da da arabuluculuk dava şartı haline geldi. Artık Kırgızistan'da da mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunlu. Bu gelişme teknik bir mevzuat değişikliğinden ibaret değil. Bu, bir anlamda Türk hukuk pratiğinin uluslararası ölçekte dikkat çektiğinin somut göstergesi.

ANKARA'DA SESSİZ DİPLOMASİ

9-13 Ocak tarihleri arasında Ankara'da, kamuoyunun çok fark etmediği ama hukuk açısından son derece önemli bir ziyaret gerçekleşti. Kırgızistan Adalet Bakan Yardımcısı Sıdıkov Orozbek Kadirbekoviç başkanlığındaki arabuluculardan oluşan 14 kişilik heyet, Türkiye'ye geldi. Ev sahibi Türk Dünyası Arabulucular Birliği'ydi. Gündemde tek bir başlık vardı: Arabuluculuk.

YARGI REFORMU ÇALIŞMASI

Ancak bu ziyaret klasik bir "iyi niyet ziyareti" değildi. Programın içeriğine bakıldığında, adeta yargı reformu saha çalışması yapıldı. Türk modeli sahada test edildi. Sistem masaya yatırıldı. Kırgız heyet, Ankara'daki temasları kapsamında Adalet Bakanlığı'nda arabuluculuk sistemini tüm yönleriyle inceledi. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ile görüşmeler yapıldı. Arabuluculuk merkezleri gezildi. Uygulama anlatıldı. Eğitim modeli incelendi. Yapay zekâ destekli arabuluculuk uygulamaları dinlendi. Kırgız heyet, Başkent Arabuluculuk Merkezi ve Bağımsız Arabuluculuk Merkezi'nde teoriden pratiğe uzanan tüm süreci yerinde gözlemledi. Başkent Arabuluculuk Merkezi'nde Kırgız arabuluculara eğitim de verildi.

YARGITAY'DA KONUŞULDU

12 Ocak'ta ziyaretin en kritik duraklarından biri Yargıtay'dı. Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez'in ev sahipliğinde yapılan görüşmelerde, dava şartı arabuluculuğun içtihatlara nasıl yansıdığı ele alındı. Bu toplantılar, sistemin tanıtımı değil, nasıl işlediğinin anlatıldığı toplantılardı. Yani Kırgız arabulucular sadece vitrini değil, mutfağı da gördüler.

AYNI TİP MERKEZLER

TDAB, ev sahipliğinde Ankara Hâkimevi'nde verilen akşam yemeğinde Kırgızistan Adalet Bakan Yardımcısı Kadirbekoviç'le de konuştum. Kadirbekoviç'in ziyaretle ilgili sözleri netti:

"Arabuluculuğun ilerlemesi ve başarı sağlaması için çalışmak zorundayız. Türkiye'ye gelişimizin bir nedeni de budur." Bu cümle, Kırgızistan'ın Türk modelini tercih ettiğinin en açık ifadesiydi. Kırgızistan Cumhuriyetçi Arabulucular Topluluğu Başkanı Kozhoyarova Gülsina'ya da Ankara ziyaretlerini sordum. Başkan Gülsina, Ankara'daki 4 günlük ziyaretin, yalnız bilgi değil kültür paylaşımına imkân tanıdığını vurgulayarak bakın ne dedi:

"Arabuluculuk Türklerin tarihsel hafızasında zaten var. Kırgızistan'daki kanun çalışmaları sırasında Türk formatını dikkate aldık. Bu süreçte, TDAB Başkanı Yakup Erikel bize çok destek oldu. İki arabuluculuk merkezini ziyaret ettik. Teorik ve pratik kuralları gözlemledik. Heyetteki Kırgız uzmanlar, Türkiye'deki ile aynı formatta arabuluculuk merkezleri kurmayı planlıyorlar. Genç arabulucuların Türkiye'de yaz okulunda eğitim almasını da düşünüyoruz."