Önce okurum R.A'nın sorusu: "Kiracısı olduğum evde mutfak dolapları bir anda duvardan düştü. Dolap kullanılamaz hale geldi, içindeki mutfak eşyalarım kırıldı. Ev sahibi ise "Masrafı yarı yarıya karşılayalım" diyor. Böyle bir yükümlülüğüm var mı Kırılan eşyalarımın bedelini de isteyebilir miyim" Okurumun sorusunu Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Yargıtay kararları ışığında yanıtlamak istiyorum.

İLK olarak şu sorunun cevabı önemli: Dolap neden düştü Çünkü, hukuki sorumluluğun belirlenmesinde ilk bakılacak konu bu. Dolabın düşme nedeni, hatalı montaj, bağlantı elemanlarının gevşemesi, duvarın taşıma yetersizliği, malzeme kusuru veya binadan kaynaklanan yapısal bir eksiklik ise ve kiracının herhangi bir kusuru bulunmuyorsa, ortaya çıkan zarardan kural olarak kiraya veren sorumludur.

Türk Borçlar Kanunu'nun 301. maddesi, kiraya verene önemli bir yükümlülük yüklüyor. Buna göre kiraya veren, kiralananı sözleşmeye uygun şekilde kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve kira süresince bu durumda bulundurmak zorunda. Kanunun 304, 305 ve ayıba ilişkin diğer hükümleri de kiraya verenin bakım ve ayıptan doğan sorumluluğunu düzenliyor.

EV SAHİBİ "MASRAFI YARI YARIYA KARŞILAYALIM" DİYEBİLİR Mİ

"Masrafı paylaşalım" demek hukuken yeterli değil. Uygulamada en sık karşılaşılan cümlelerden biri: "Yarı yarıya yaptıralım."

Oysa böyle bir zorunluluk kanunda yok. Kiracının kusuru ispat edilmediği sürece, sadece kiracı olduğu için dolabın tamir veya yenileme bedeline katılması gerektiği söylenemez. Kiracının sorumluluğu, günlük kullanımdan doğan küçük bakım giderleriyle sınırlıdır. Duvardan kopan mutfak dolabı ise basit bakım değil, esaslı onarım niteliğindedir.

YARGITAY'IN YAKLAŞIMI NE

Yargıtay'ın yerleşik kararlarında, "kiraya verenin kiralananı güvenli ve kullanılabilir durumda bulundurma borcunun devam ettiği, yapısal ayıplardan ve gizli ayıplardan doğan zararlardan kiraya verenin sorumlu olduğu, kiracının kusuru ispatlanmadıkça yapısal arızaların sonuçlarının kiracıya yüklenemeyeceği, kiralanandaki ayıp nedeniyle kiracının uğradığı zararların uygun koşullarda tazmin edilebileceği" kabul edilmektedir. Dolayısıyla, dolabın düşmesine "kiracının aşırı yüklemesi, montajı değiştirmesi veya kusurlu müdahalesi neden olmamışsa", onarım giderinin kiracıya yüklenmesi Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımıyla da bağdaşmamaktadır.

KIRILAN TABAK BARDAK VE EŞYALARIN DURUMU NE

Konunun diğer yönüne de bakalım. Çoğu kiracı yalnızca düşen dolabı düşünür. Oysa okurumun sorusunda olduğu gibi dolabın içindeki, tabaklar, bardaklar, porselen takımları, kahve makinesi, mikser, mutfak robotu, cam kavanozlar, diğer mutfak eşyaları da zarar görmüş olabilir. Kiracının kusuru yoksa, bu zararların da kiraya verenden talep edilmesi mümkün. Türk Borçlar Kanunu'nun genel tazminat hükümleri uyarınca, ayıplı veya güvenli olmayan kiralanan nedeniyle oluşan maddi zararların giderilmesi istenebilir.
İSPATA DİKKAT

Son olarak ispat konusuna da dikkat etmek gerekiyor. Çünkü, haklı olmak tek başına yeterli değildir. Haklılığı ispatlamak gerekir. Bu nedenle olayın hemen ardından şu adımları izleyin: Dolabın düştüğü hali fotoğraf ve videoyla kayıt altına alın.