Sel, fırtına İstanbul başta tüm Türkiye'yi vurdu, ağır bir hasar tablosu bıraktı. Peki çatısı uçan evin, üzerine ağaç devrilen otomobilin, tabelası kopan işyerinin, selin alıp gittiği otomobilin zararını kim karşılayacak Sorumlu kim olacak

İLK akla gelen cevap, "Sel, fırtına doğal afet, kimsenin sorumluluğu yok" olabilir. Oysa hukukta her doğa olayı, fırtına tazminat sorumluluğunu ortadan kaldıran mücbir sebep (kaçınılmaz zarar) sayılmıyor. Bu durumda ihmal varsa sorumlusu tazminat ödüyor. Örneğin fırtınada uçan çatının bakım ve montajında ihmal varsa, düşen çatı parçaları otomobile zarar vermişse, bina sahibi otomobildeki zararı tazminle yükümlü olabiliyor. Üstelik mesele yalnızca ev sahibiyle kiracı arasında değil. Kat malikleri, apartman ve site yönetimleri, işyeri sahipleri, belediyeler ve sigorta şirketleri de sorumluluk zincirinin içinde. Okurlarımdan gelen sorular ışığında bu konuları kat mülkiyeti ve sigorta hukuku ilkeleri ışığında yanıtlayalım:

*Hukuki açıdan mücbir sebep ne demek Sonuçları nedir

Fırtına ve sel gibi doğa olayları hukukta "mücbir sebep" (önlenemez, kaçınılmaz zarar) olarak kabul edilebiliyor. Bu durum, altyapı yetersizliği veya ihmal yoksa, idarenin ya da üçüncü kişilerin doğan zarardan sorumlu tutulmasını engelleyebiliyor. Örneğin, fırtınaya rağmen binanın bakımsızlığı, çatının sağlamlaştırılmaması, tabelanın güvenli monte edilmemesi veya tehlikeli ağacın zamanında budanmaması zararın oluşmasında etkiliyse; yani ihmal varsa sorumlular tazminat ödemek zorunda kalabiliyor.

*Yargıtay her fırtınayı mücbir sebep sayıyor mu

Hayır. Yargıtay'ın 30 Nisan 2015 tarihli kararında, saniyede 19.3 metre hızındaki rüzgârla çatı ve balkondan kopan parçaların araca zarar vermesi tek başına mücbir sebep sayılmadı. Yapım tekniği, bakım durumu ve tarafların kusuru için bilirkişi incelemesi istendi. Fırtına ve rüzgâr öngörülemeyecek ve önlenemeyecek ölçüde olağanüstü ise tazminat sorumluluğu kaldırılabiliyor. Yargıtay, ancak olağandışı, hortum veya çok hücreli konvektif fırtına gibi önüne geçilemeyen bir doğa olayı kanıtlandığı durumlarda mücbir sebep kabul ediyor.

*Fırtında tabela, tente veya pergola uçup zarara neden olursa kim öder

Bunların güvenli monte edilmesi ve bakımı gerekir. Bakılan şey rüzgârın şiddeti kadar montaj, bağlantı noktaları ve alınan önlemlerdir. İzinsiz veya projeye aykırı yapılan eklentilerde sorumluluk daha ağırdır. İşletme sahibi ya da yapı maliki kusuru ölçüsünde zararı öder.

*Montajı hatalı pergola uçtu, parçaları otomobile zarar verdi. Kim sorumlu

Türk Borçlar Kanunu'nun 69. maddesine göre de yapının yapımındaki bozukluktan veya bakımındaki eksiklikten doğan bir zararı zaten yapı maliki ödemekle yükümlüdür. Çatı, cephe, balkon ve tabelanın sağlam ve güvenli olması gerekir.

*Müstakil kiralık evde çatı uçarsa tamirini ev sahibi mi kiracı mı öder

Kural olarak ev sahibi. Çatı, dış cephe ve taşıyıcı sistemin bakımı malikin görevi. Kiracı yalnızca kendi kusuru varsa sorumlu olur. Örneğin balkondaki eşyayı sabitlemeyip uçmasına neden olduysa kiracı da verdiği zararı tazminle yükümlü olabilir.

*Apartmanın çatısı uçarsa masrafı kim öder

Çatı ortak alandır. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça giderler arsa payı oranında tüm kat maliklerine aittir. Yargıtay'ın kararları da bu yönde.

*Uçan çatıdan yönetici mi sorumlu

Yönetici olmak tek başına şahsi sorumluluk doğurmaz. Tehlikeyi bildiği veya bilmesi gerektiği halde önlem almayan yönetimin sorumluluğu gündeme gelir. Kat maliklerinin bakım yükümlülüğü de sürer.

*Devrilen ağaç otomobile zarar verirse kim tazmin eder

Sokakta, çürümüş veya devrilme tehlikesi taşıdığı bilinen ağaca zamanında müdahale edilmemişse; belediyenin hizmet kusuru nedeniyle tazminat sorumluluğu doğabilir. Ancak her ağaç devrilmesinde belediye sorumlu değildir. Kamu idaresine karşı süreç idari yargıda yürür.

*Selin verdiği zarar nedeniyle dava açılabilir mi

Sel, su baskını bir doğa olayıdır. Ancak, sel veya su baskını, belediyenin ya da ilgili kurumların ihmalinden (altyapı, dere yatağı, mazgal veya rögar bakımı vbs) kaynaklanmışsa, "hizmet kusuru" nedeniyle idareye tazminat davası açılabiliyor.
*Uçan çatıyı sigorta karşılar mı

Konutunuzun, konut paket poliçesi varsa, fırtına nedeniyle oluşan zararı sigorta karşılar. Konut müstakilse tüm zararı sigorta karşılar.