Nasihat vermek kolaydır
İlim sahibi olmak ameli olmadan kurtarır mı, yoksa amelsiz bilgi kıyamette en ağır azabı mı getirir?
Yazı, nasihatın etkisiz kalmasının sebebini nefse uyma ve dünya zevklerine kapılma olarak açıklarken, temel iddiasını İmam Gazali'nin sözleriyle destekler: amelsiz ilim insanı kurtarmaz, aksine kıyamette en şiddetli azaba neden olur. Cüneyd-i Bağdadi ve Peygamber hadisleri ile desteklenen bu görüş, zamanı lüzumsuz işlerde geçiren âlimlere yönelik uyarıdır; peki amel etmeyen ilim insanı kurtaramadığını söylemiş tarihi kişilikler, kendi dönemlerinde neden otoritatif sayılmaya devam etmiştir?
Nefislerine uyanlara, dünya zevklerinin peşinde koşanlara, nasihat acı gelir, haramlar ise tatlı gelir.
Sual: Bazı kimseler, her önüne gelene nasihat ediyor fakat dinleyenlerde bir değişiklik olmuyor sebebi ne olabilir
Cevap: Bu konuda İmâm-ı Gazâlî hazretleri kendisinden nasihat isteyen bir talebesine buyuruyor ki:
"Nasihat vermek kolaydır. Nasihat kabul etmek güçtür. Çünkü, nefislerine uyanlara, dünya zevklerinin peşinde koşanlara, nasihat acı gelir, haramlar ise tatlı gelir. Bunun için, Allahü teâlâ, Kur'ân-ı kerimde, meâlen;
(Kafirlerle harp ediniz! Harp, size, acı ve sıkıntılı gelir. Size zor gelen şeyler, yani Allahü teâlânın emirleri, sizin için hayırlıdır, iyidir. Size iyi gelen, sevdiğiniz şeyler, yani haramlar, size zararlıdır, fenadır. Hayırlı olanları Allahü teâlâ biliyor, siz bilmiyorsunuz) buyurdu.
Hele senin gibi, ilim ismi verilen ve ilim şekline sokulan, lüzumsuz şeyleri öğrenenlere ve ilmi, dünyada ve ahırette kendine ve insanlara faydalı olmak için değil, herkese büyüklük satmak için ve yalnız dünyalık kazanmak için okuyup, ahıretlerini düşünmeyenlere nasihat tesir etmez.
Amelsiz ilim, insanı kurtarır zannediyorsun ve ilim sahibi olunca, amel etmeten kurtuluruz sanıyorsun. Bu hâlinize çok şaşılır. Çünkü ilmi olan kimsenin, amelsiz kuru ilmin kıyamette kendine zarar vereceğini, bilmiyordum, diye özür ve bahane yapamayacağını bilmesi lazımdır. Peygamber Efendimizin şu hadis-i şerifini de işitmediniz mi Buyuruyor ki:
(Kıyamet günü azapların en şiddetlisi, elbette, ilminin faydasını görmeyen âlime olacaktır.)

4