Lev Tolstoy'un "Benzeri olmayan bir sanatçıdır. Onu büyük bir yazar yapan, yapıtlarının yalnız Ruslarca değil, dünyanın dört bir yanındaki insanlarca hissedilip anlaşılabilmesidir" dediği, modern öykünün kurucularından, "durum öyküsü"ne (ehov tarzı öykü) adını veren, unutulmaz 6. Koğuş'un yazarı Anton ehov'un bir öyküsünü aktaracağım.
'ÖDLEK'Evde çocuklarına ders veren Julia'yı ücretini ödemek için çalışma odasına çağıran adam, "Ayda otuz rubleye anlaşmıştık" der. Öğretmen "kırk" dese de, "Hayır, böyle not almışım" deyip onu susturur.
Öğretmen, patronunun "İki aydır çalışıyorsun" sözüne "İki ay beş gün" diye itiraz edecek olsa da adam "Hayır" deyip pazar ve tatil günlerini, bir çocuğunun hasta olduğu, öğretmenin dişinin ağrıdığı günlerin, kırılan bir bardakla tabağın, bir çocuğunun yırtılan ceketinin, ötekinin çalınan ayakkabısının bedelini de ücretinden kestiğini söyler.
Öykünün sonu"... 'Ocak ayının sonunda sana on ruble vermiştim...'
'Hayır, böyle bir şey yapmadınız!' diye Julia Vassilyevna zorlukla yutkunarak cevap verdi.
'Not etmiştim. Yanlış olmama imkân yok!'
'Şey... Peki, öyleyse.'
'Kırk birden yirmi yediyi çıkar... Kalır sana on dört.'
Kızcağızın şimdi iki gözü birden yaşla dolmuştu. Küçücük şirin burnunun altında da ter damlacıkları belirmeye başlamıştı.
Zavallı kız, 'Şimdiye kadar bana bir kere para verildi' diye titreyen sesiyle konuştu. 'Ve o da sizin karınız tarafından. Hepsi üç ruble, fazla değil.'
'Sahi mi Görüyor musun, ben onu not etmemişim! On dörtten üç daha çıkar... Kalır on bir. Al azizim, işte paran: Üç, beş, dokuz, on, on bir. Tamam mı'
On bir rublesini de avcuna koydum. Uzandı, aldı ve titreyen parmaklarıyla cebine sokuşturdu. 'Mersi' diye boğuk bir sesle fısıldadı. Birden yerimden fırladım ve başladım odanın içinde bir aşağı bir yukarı gidip gelmeye. Sinirlerim son derece bozulmuş, kan tepeme fırlamıştı. Kızgın kızgın; 'Ne için bu 'Mersi' diye sordum.
'Verdiğiniz para için.'
'Hakkını yediğimi sen de bal gibi biliyorsun. Aman Tanrım! Ne biçim insansın sen, görmüyor musun ki, seni göz göre göre soydum! Daha ötesi var mı bunun, paranı çaldım! Ve sen hâlâ 'Mersi' diyorsun!'
'Bundan önce çalıştığım yerlerde hiç vermemişlerdi.'
'Hiç mi vermemişlerdi Şaşırmaya da gerek yok ya! Bense, sana ufak bir şaka yaptım. Sırf ders olsun, öğrenesin diye bu insafsızca yolu seçtim. Merak etme, seksen rublenin tamamını sana vereceğim! Al işte, hepsi şu zarfın içinde seni bekliyor. Ama bir insanın bu kadar pısırık olabileceğine de hâlâ inanamıyorum! Neden haksızlığa başkaldırmıyorsun Dünyada bu denli yüreksiz, tabansız olmak mümkün mü Bu kadar ödlek olmak'

14