Mustafa Kara Hoca'ya vefa

Bir ilim adamının hayatını eserleriyle, yetiştirdiği talebelerle ve ilim dünyasına kazandırdığı bilgilerle değerlendirebiliriz. Fakat bazen bunların gerisinde, ilmî faaliyetini yönlendiren bir hususiyet vardır: Kendisine ulaşan emaneti korumak ve başkalarına ulaştırmak!

Mustafa Kara Hoca'nın muhtelif söyleşilerini okurken, tasavvuf tarihçiliğinin bu emanet ve vefa duygusuyla şekillendiğini; ilim yolculuğunu da üç kelimede özetlediğini gördüm: Kader, Peder, Fener.

Kader, takdir edilmiş hayat tarzı. Peder, onu ve kardeşlerini hafız olarak yetiştiren, güzel ahlâkıyla örnek olan babası. Fener ise İstanbul İmam-Hatip Okulunun bulunduğu semt; orada tanıdığı hocalar, kitaplar, dergiler ve İstanbul'un kültür hayatı.

İstanbul İmam-Hatip Okulundan sonra Kayseri Yüksek İslâm Enstitüsünde okumuş, 1977'de Bursa Yüksek İslâm Enstitüsünde asistanlığa başlamıştır. Fakat ilmî şahsiyetini belirleyen yalnız bu kurumlar değildir.

İstanbul yıllarında Emin Işık Hoca aracılığıyla Nurettin Topçu ile tanışır. Necip Fazıl'ınBüyük Doğu'sunu, Sezai Karakoç'unDiriliş'ini takip eder. Farklı düşünce ve mesajlarıyla bu üç isim ve dergi, onun fikrî dünyasını şekillendirir. Farklılıklar içinde ortak bir irfan damarını fark eder.

Kayseri'de ise Süleyman Uludağ Hoca'yla karşılaşır. Bu karşılaşma, talebelikten başlayıp aynı ilim sahasında uzun yıllar sürecek bir beraberliğe dönüşür. Anlattığına göre emekli olduğu gün Süleyman Uludağ Hoca ona "ödüllerin en büyüğü olan" şu sözü söyler: "Benim en büyük eserim Mustafa Kara'dır."

Mustafa Hoca'nın tasavvuf araştırmacılığına yönelişinde de benzer bir emanet ilişkisi vardır.

Henüz talebeyken, Hareketçevresinden Ezel Erverdi kendisine bir mektup gönderir. Çalışmasını istediği konuyu tek kelimeyle belirtir: "Tekkeler." Bu kelime, onun uzun yıllar sürecek ilmî mesaisinin başlangıcı olur.

Mustafa Hoca, tasavvuf tarihini ne geçmişi bütünüyle yüceltmek ne de peşin hükümlerle mahkûm etmek için araştırır. Onun gayreti, tarihî tecrübeyi kendi kaynakları ve şartları içinde anlamaktır. Bu yaklaşımı Bursa çalışmalarında da görülür.

Bursa'ya geldikten sonra şehrin tekke ve tarikat tarihine yönelir. Şemseddin Ulusoy'un eserlerinin izini sürer; Niyâzî-i Mısrî, Üftâde, Eşrefoğlu Rûmî gibi birçok mutasavvıfın hayatını, eserlerini ve yaşadıkları kültür çevresini araştırır. Böylece Bursa, onun çalışmalarındahafızası metinlerde, dergâhlarda, mezar taşlarında ve insanlarda saklı bir irfan coğrafyasınadönüşür Buhara'dan Bursa'ya, oradan Bosna'ya uzanan tasavvuf kültürünü ele alması bu coğrafyanın genişliğini gösterir.

Mustafa Hoca, geçmişin bilgilerini derlerken unutulmaya yüz tutmuş eserlerle bugünün okuyucusu arasında irtibat da kurar. Bir metni bulmak, eski harfli bir eseri yeni nesillerin okuyabileceği hâle getirmek, bir dergâhın tarihini araştırmak veya adı unutulmuş bir mutasavvıfı hatırlatmak... Her biri kültürel hafızanın sürekliliğine hizmet eder.

Mustafa Hoca, araştırmacının sınırlarını bilmesi gerektiğini de hatırlatır. Arapça ve Farsçadan büyük klasiklerin tercümesinde hocası Uludağ'ın yetkinliğini teslim ederken, kendisininse eski harfli eserleri günümüz okuyucusuna kazandırmaya yöneldiğini belirtir. Bu tavrında ilmî tevazu, iş bölümü ve ehliyetin önemini görürüz.