Endişe insanın hakikatindendir

Başka türlü söylersek, insan özünde kaygıdan yapılmadır. Burada kaygıyı psikolojik yan anlamlarına bakarak anlamamak gerekir, bilakis o insanın ontolojik anlamı olup onun kendisi ile ve dünya ile ilişkisinde asli varlık kipini ifade eder. İnsan kendini ve dünyayı kaygı dediğimiz bu temel haletiruhiye içinden anlar.

Peki ama anlama (Verstehen) burada hangi anlama gelmektedir Heidegger'de anlama, basitçe zihnin bir işlevini ifade etmez ama temel bir egzistansiyale denk düşer. Buna göre anlama bilişsel anlamda bir kavrama olmayıp insanın denebilirse topyekün varlığını işin içine dâhil eden bir edimdir." (Heidegger'in Dünyası Varlık ve Zaman'da Dünya Kavramı, Ketebe, 2022) Varlık ve Zaman'ın Türkçe tercümesinde Aziz Yardımlı'nın (İdea, 2004), endişe olarak tercüme ettiği kelimeyi (Angst), Kaan H. Ökten ilk tercümesinde havf (Agora, 2011), ikinci tercümesinde ise kaygı kelimesiyle (Alfa, 2018) ile karşılamıştır.

Bunlara göre - Yardımlı'nın tercümesiyle- Heidegger için "Endişelilik ruhsal durum olarak dünyadaki-varlığın bir kipidir; önünde endişe duyulan şey fırlatılmış dünyadaki-Varlıktır; hakkına endişe duyulan şey dünyada-'Olabilme'dir. Tam endişe fenomeni buna göre ordaki-Varlığı olgusal olarak varolan dünyadaki-Varlık olarak gösterir. Bu varolan-şeyin temel varlıkbilimsel karakteri varoluşsallık, olgusallık ve düşmüş-Varlıktır."

Yani -Ökten'in tercümesiyle- "Havf duyma, bir bulunuş olduğundan dünya-içinde-varolmanın bir minvalidir; havfın nedeni, fırlatılmış dünya içinde-varolmadır; havfın ne hakkındalığı, dünya-içinde-varolma-imkanıdır. Buna göre havf fenomeninin tamamı, Dasein'ı bize fiilen varolan dünya-içinde-varolma olarak götermektedir. Bahse konu varolanın fundamental ontolojik karakteri eksistensiyalite, faksisite ve düşkünlüktür."

Buradan tasavvuftaki havf ve reca