Emekçi ve emekli için yaşam, fiyat (gider) artışı ile ücret (gelir) artışı arasındaki dengede ya da ilişkide şekillenir. Belli bir zaman aralığı için (ay, yıl gibi) belirlenen mal ve hizmetlerin oluşturduğu sepetteki fiyat değişimidir enflasyon. Enflasyon da ücret artış oranının belirlenmesinde baz alınır.

Sepete alınacak mal ve hizmetlerin tespiti, gerçek bir enflasyon değerine varılmasında önem arz eder. Ücretin/gelirin kullanımında oransal olarak payı etkili olanların sepete konması gerekir. Sepet içeriği ile oynayarak enflasyonu, dolayısıyla da ücreti düşük tutmak isteyen iktidar güdümlü yaklaşım, az gelişmiş ülkelerde belirgindir.

Bilindiği gibi, enflasyon ile yaşam pahalılığı aynı şey değildir. Enflasyon yüksek olsa da, yaşam pahalı olmayabiliyor ya da tersi mümkündür. Ama çoğu zaman, özellikle de "az geliştirilmiş" ülkelerde enflasyon yüksek, yaşam da pahalı oluyor.

REFAH PAYI NEDEN GEREKLİ

Enflasyona dayalı ücret artışı, emekçi ve emeklinin hayat standardını değiştirmez. Bunun için enflasyona ilave bir refah payı eklemek gerekir. Az gelişmiş ülkelerde enflasyona ilave bir artış, çoğunluk, ekonomiden çok siyasal konjonktüre, seçim tarihinin yakınlığına, yani insafa kalmış bir şeydir. Bu nedenle, bunun bir standarda kavuşturulması/ bağlanması, yine ekonomiye dayandırılması gerekir.

Burada enflasyonu da içeren yeni bir oran belirleme gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Yaşam pahalılığını giderek azaltacak, refah seviyesini yükseltecek bir oran. Buna "Yaşam pahalılığı oranı" diyebiliriz.

Bu oran için çeşitli yaklaşımlar düşünülebilir, geliştirilebilir. Burada yapılmak istenen de amacı belli, insan odaklı bir yaşam pahalılığı oranına varma çabasıdır.

GEREKİ BİR GÖSTERGE MÜMKÜN MÜ

Ortalama ücretin/gelirin kullanımında, gıda, kira gibi belirgin giderlerin toplam harcama içindeki yüzdelerine, ayrı ayrı, gıda payına gıda enflasyonu, kira yüzdesi üzerine kira artışı/enflasyonu, kalan yüzdeye de genel enflasyon oranı uygulayarak, enflasyonu da içeren yaşam pahalılığı oranına varılır.

Nümerik bir örnek verirsek: