Siyasi 'butlan' ve çıkış yolu - Hikmet Sami Türk

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 21/05/2026 tarih ve E. 2026/32, K. 2026/658 sayılı kararıyla CHP'nin 4-5 Kasım 2023'te Ankara'da toplanan 38. olağan kurultayı ile 6 Nisan 2025'te yapılan 21. olağanüstü kurultayı ve 28- 30 Kasım 2025'te yapılan 39. olağan kurultayını ve bu kurultaylarda alınan tüm kararları "mutlak butlan (kesin hükümsüzlük)" nedeniyle iptal etti. Karar, Ankara 42, 31, 17, 7, 40 ve 41. asliye hukuk mahkemelerinde CHP Genel Başkanlığı'na karşı açılmış davalarda 42. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24/10/2025 tarih ve E. 2025/66, K. 2025/428 sayılı kararı ve birleşen diğer asliye hukuk mahkemeleri dosyaları üzerinde yapılan inceleme sonucunda verildi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21/05/2026 tarih ve E. 2026/32, K. 2026/658 sayılı kararıyla başta CHP Genel Başkanı Özgür Özel olmak üzere, anılan kurultaylarda parti organlarına seçilmiş olanlar görevlerinden uzaklaştırılırken; eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve 38. olağan kurultaydan önce bu görevlerde bulunanlar eski görevlerine iade edildi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin görev ve yetkisi dışında verdiği, üstelik kesinleşmeden "tedbiren" uygulanması öngörülen bu kararlara karşı Özgür Özel'in avukatları temyiz başvurusunda bulundu. Dava dosyası, temyiz dilekçesi ile birlikte 56 gün sonra 17.07.2026 günü Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne gönderildi. Arada davanın taraflarına yapılan tebligat işlemlerinin bir zaman aldığı düşünülse bile, dosyanın bu kadar gecikmeli olarak Yargıtay'a gönderilmesi dikkat çekicidir.

DAVALAR MAKUL SÜRE İİNDE GÖRÜLMELİ

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6. maddesi uyarınca "Herkes, davasının, ... yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir." (f.1)

Anayasanın 19. maddesine göre, "Tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakkı vardır." (f. VII). 36. maddesine göre "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."

141. maddeye göre, "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir." (f. IV).

Adli tatil ve yargı süreci 20 Temmuz-31 Ağustos 2026 günleri adli tatildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, adli tatilde görülecek dava ve işler hakkında şu hükümlere yer vermektedir:

"(1) Adli tatilde ancak aşağıdaki dava ve işler görülür:

a) İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi hukuki koruma, (...) bunlara yapılacak itirazlar ve diğer başvurular hakkında karar verilmesi. (...)

h) Kanunda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen işler.

(...)

(4) Bu madde hükümleri, bölge adliye mahkemeler ile Yargıtay incelemelerinde de uygulanır."

Bu hükümler çerçevesinde Yargıtay incelemesinin adli tatil sonrasına bırakılmadan adli tatil sırasında nöbetçi mahkemece öncelikle yapılması gerekirdi. Özellikle 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultayda genel başkan seçilen Özgür Özel ve diğer kurullar üyelerinin "tedbiren" görevden uzaklaştırılmalarına, kurultay öncesindeki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve diğer kurullar üyelerinin karar kesinleşinceye kadar "tedbiren" göreve iadelerine ilişkin ihtiyati tedbir kararlarının kaldırılması, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin her yönüyle yanlış kararı hakkında verilecek bozma kararının düzeltici sonuçları arasında yer alabilirdi. Bu yapılmamıştır.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin yanlış bir kararla CHP'nin son üç kurultayında genel başkan seçilmiş Özgür Özel ve diğer kurullar üyelerini kanıtlanmamış birtakım iddialara dayanarak "tedbiren" görevden uzaklaştırıp yerlerine 38. olağan kurultaydaki rakibi, önceki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve diğer kurullar üyelerini görevlerine iade etmesi, açık bir siyasi tercihtir. Bu, önümüzdeki ilk cumhurbaşkanı ve milletvekili genel seçimlerine yönelik olarak CHP içinde karışıklık yaratmaya, göstereceği adayları zor durumda bırakmaya; Cumhurbaşkanı Erdoğan ve AKP milletvekili adaylarına avantaj sağlamaya yönelik bir operasyondur. Oysa anayasanın 9. maddesinde belirtildiği gibi, "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."

'MUTLAK BUTLAN' İLE İPTAL EDİLEMEZ

Anayasanın 6. maddesine göre, "Hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz." Nasıl hiçbir seçim kurulu, görev yaptığı seçim çevresinde kadın ve erkek herhangi bir çiftin evliliğinin butlanına karar veremezse (krş. TMK m. 145-160); hiçbir adliye mahkemesi de siyasi partilerin il ve ilçe kongreleri ile büyük kongrelerinde alınan kararların, bu arada Siyasi Partiler Kanunu'nun (SPK) 21. maddesi hükümlerine göre "yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre" yapılan seçimlerin "mutlak butlan" gerekçesiyle iptaline karar veremez. Siyasi parti kongrelerindeki seçimler, adliye mahkemelerinin değil, seçim kurullarının görev alanı içindedir.