Milletvekili ara seçimler; istifa, ölüm ya da başka nedenlerle milletvekilliklerin boşalması durumunda boşalan sandalyelere yeni üyelerin seçilebilmesi için yapılmaktadır. Birden fazla seçim çevresinden seçilmiş olan milletvekillerinden boşalan yerler için de aynı işlem yapılmıştır.

Ara seçimlere ilişkin hükümler Osmanlı döneminden günümüze kadar anayasalarda ve seçim yasalarında yer almış; bu hükümler uyarınca, -Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e gelinceye kadar- bütün dönemlerde ara seçim yapılmıştır.

Ara seçimler, meclislerde boşalan sandalyelerin doldurulması yanında toplumdaki siyasal eğilimlerin belirlenmesine yardımcı olmak biçimiyle de siyasetin yönlendirilmesine yol açmaktadır.

OSMANLI DÖNEMİ: 1876 ANAYASASI

1876 Anayasası'nın 74. maddesi şöyledir: "Mebusan Meclisi üyelerinden birisinin vefat etmesi, kanun hükümleri gereğince kısıtlanması veya mahkûmiyet ya da memuriyet kabulü nedeniyle üyeliği düşerse yerine gelecek toplantıya kadar yetişmek üzere usulüne uygun olarak diğeri tayin olunur."

Anayasanın 75. maddesinde ise "Boşalan mebusluk makamlarına seçilen üyenin görevi, gelecek genel seçime kadar sürecektir." denmektedir."

II. Meşrutiyet döneminde çeşitli nedenlerle boşalan meclis üyelikleri Müntehib-i Sani (ikinci seçmenler) tarafından, ilgili seçim çevrelerinde yapılan seçimlerle doldurulmuştur.

TBMM DÖNEMİ: NİSAB-I MÜZAKERE KANUNU

1921 Anayasası ara seçimlere yönelik bir hüküm içermemiş, bu hususa Nisab-ı Müzakere Kanunu'nda yer verilmiştir. Söz konusu Kanunun 2. maddesi "Her livanın TBMM'deki üyelerinin sayısı, Seçim kanununun belirlediği sayının altına düşmedikçe boşalacak üyelikler için yeni üye seçilmez."

Aynı kanunun 3. maddesinde ise "Büyük Millet Meclisi üyelerinden senede iki ay mazeretsiz ve aralıksız Meclis'e devam etmeyenler Genel Kurul kararıyla müstafi sayılırlar." Meclislerde boşalan üyelikler için seçim yapılması, bütün anayasalar ve seçim kanunlarında yer almıştır.

1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu): Anayasanın 27. maddesinde "Bir milletvekilinin vatana hıyanet ve milletvekilliği zamanında yiyicilik suçlamalarından biriyle itham edildiğine dair TBMM üyelerinin üçte bir çoğunluğu ile karar verilir veya 12. maddede sayılan cürümlerden biriyle mahkûm olursa milletvekilliği sıfatı kalkar."

Anayasanın 28. maddesinde "ekilme, kanun hükümleri gereğince, kısıtlanma, izinsiz ve özürsüz iki ay meclise devam edilmemesi ya da memurluk kabulü hallerinde milletvekilliğinin düşeceği" belirtilmiştir.

Anayasanın 29. maddesinde ise "Yukarıdaki maddeler gereğince milletvekilliği sıfatı kalkan ya da düşen milletvekilinin yerine bir başkası seçilir." denmektedir.

- 1961 Anayasası: 1961 Anayasası, ara seçimlerin yapılmasını belli koşullara bağlamıştır.

Anayasanın 74. maddesinde; "Meclislerin ara seçimlerinin her iki yılda bir Cumhuriyet Senatosu seçimiyle birlikte yapılacağı" ancak "Millet Meclisi genel seçimlerine bir yıl kala ara seçimi yapılmayacağı" belirtilmiştir.

24 Mayıs 1961 tarih ve 304 sayılı Cumhuriyet Senatosu Üyeleri Seçimi Kanunu'nun 4. maddesinin 3. fıkrasında, "Cumhuriyet Senatosunda istifa ve ölüm gibi sebeplerle boşalan yerler için ara seçimi yapılmaz. Ancak üçte bir yenileme sırasında bu açıklar da doldurulur." denmektedir.

25 Mayıs 1961 tarih ve 306 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 5. maddesinin 2. fıkrasında da "(milletvekili) Ara seçimleri, Cumhuriyet Senatosu üyelerinin üçte birinin yenilenmesi için yapılan seçimlerle birlikte yapılır. Ancak dönemin bitmesine bir yıl kala milletvekilliği için ara seçimi yapılamaz" denilmektedir.

- 1982 Anayasası: 1982 Anayasasında da ara seçimlerin yapılması belli koşullara bağlanmıştır.