Bir açık deniz platformundasınız. Radarlarınıza eşzamanlı yaklaşan bir insansız hava aracı ve bir insansız deniz aracı düşüyor. Bu bir arıza değil, bir risk. Peki kimi arayacaksınız Kim talimat verecek Yanıt açık değil. ünkü bu soruların karşılığı kurumsal olarak tanımlı değil ve sahada uygulanabilir bir prosedüre bağlanmış değil.

Türkiye artık yalnızca kıyı devleti değil; üç denizde etkin enerji arayan ve üreten bir aktör. Sakarya Gaz Sahası üretimde. Doğu Akdeniz'de arama etkinlikleri yürütüldü. Somali açıklarında derin deniz sondajı yapılıyor. Bu varlıklar artık ekonomik değil, doğrudan stratejik değer taşıyor ve ulusal güvenlik başlığı altında değerlendirilmek zorunda.

BÜTÜNCÜL GÜVENLİK MİMARİSİ

Stratejik varlıklar ise açık ve bütüncül bir güvenlik mimarisi gerektirir.

Türkiye'de deniz emniyeti alanında Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü gibi kurumsal kapasite mevcuttur. KEGM, seyir güvenliğini sağlar, gemi trafiğini yönetir, deniz kazalarına müdahale eder ve arama-kurtarma etkinliklerini yürütür. Ancak bu kapasite, açık deniz enerji varlıklarına yönelik güvenlik tehditlerini yönetmeye yönelik değildir. Bir başka ifadeyle KEGM olay sonrası müdahalede güçlüdür; fakat tehdit yönetimi, caydırıcılık ve güvenlik koordinasyonu onun görev alanında değildir ve bu boşluk başka bir yapı tarafından da doldurulmuş değildir.

Benzer şekilde Deniz Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve operatör kuruluşlar (örneğin TPAO) kendi alanlarında yetkindir. Sorun kapasite eksikliği değil; bu aktörlerin hangi tehdide, hangi sırayla, hangi yetkiyle müdahale edeceğinin tek bir çatı altında tanımlanmamış olmasıdır. Bu eksiklik, özellikle hızlı gelişen olaylarda karar gecikmesine ve yetki belirsizliğine yol açar.

KOMUTA VE EŞGÜDÜM MEKANİZMASI

Bugün karşı karşıya olunan riskler klasik değildir. Karadeniz'de savaşın etkisiyle mayınlar, GNSS karıştırma ve insansız sistemler gerçek bir tehdit haline gelmiştir. Doğu Akdeniz'de her teknik faaliyet hızla hukuki ve diplomatik bir krize dönüşebilmektedir. Afrika Boynuzu'nda ise korsanlık, bölgesel istikrarsızlık ve vekil aktörler güvenlik ortamını karmaşıklaştırmaktadır.