"Sanat halk için mi, sanat için mi" sorusu, yalnızca estetik bir tartışma değildir. Bu soru, aynı zamanda bir toplumun kendisini nasıl tanımladığı, hangi değerler etrafında birleştiği ve ortak belleğini hangi araçlarla koruduğuyla ilgilidir.

ünkü milletler yalnızca ortak bir coğrafyada yaşamazlar; ortak hikâyeler, ortak kahramanlar ve ortak duygular etrafında da var olurlar. Bir toplumun sineması, edebiyatı ve müziği, onun görünmeyen anayasasıdır.

Türkiye'nin bir dönemine bakıldığında sanatın, piyasanın değil toplumun gereksinimlerinden doğduğu görülür. O dönemin filmleri ve televizyon yapımları yalnızca eğlendirmedi; eğitti, düşündürdü ve ortak bir vicdan inşa etti; aslında bir toplumsal eğitim ve kültürel aktarım mekanizmasıydı.

Hababam Sınıfı bunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Mahmut Hoca karakteri, bir öğretmenden çok daha fazlasıdır; Cumhuriyetin kamusal eğitim anlayışının, liyakatin ve vicdani sorumluluğun sembolüdür. Aradan yarım asır geçmesine karşın hâlâ izlenmesi tesadüften öte bir ortak değer göstergesidir. "Burası okul, ticarethane değil" sözü bugün eğitim sistemine yöneltilmiş en güçlü eleştirilerden biri olmayı sürdürüyor.

ünkü eğitim, piyasanın kurallarına teslim edildiğinde fırsat eşitliği zedelenir. Okullar bilgi üreten kurumlar olamaktan çıkar, ekonomik güce göre şekillenen rekabet alanlarına dönüşür.

Bir başka örnek Hulusi Kentmen, babanın ve dedenin sıcaklığını hissettirdi. Kemal Sunal ile aynı ekran karşısında bir aile olduk; birlikte güldük, birlikte düşündük. Tarık Akan ve Cüneyt Arkın, Maden filmi ile emeğin ve alınterinin sömürülmesine karşı yükselen vicdanın sesi oldu. Kadir İnanır sevmenin inceliğinin, Türkan Şoray güçlü bir kadın duruşunun sembolü oldu.

Fatma Girik, anneliğin yalnızca fedakârlık değil, toplumu ayakta tutan bir güç olduğunu anlattı. Şener Şen ile kendimize gülerken aslında kendimizle hesaplaşabileceğimizi öğrendik. Rutkay Aziz ile sanatın vicdan ve toplumsal sorumluluk olduğunu, Ediz Hun ile zarafetin ve beyefendiliğin değerini, Kartal Tibet ile tarihsel kahramanlığı, Müjdat Gezen ile sanatın muhalif bir vicdan olduğunu öğrendik. Tarık Tarcan ile yarışma programında ekran karşısında ailece yarıştık.