Bangladeş'te bugün yapılacak genel seçimler, yalnızca iç siyaseti ilgilendiren bir gelişme değil; güney ve güneydoğu Asya'daki üretim ve ticaret dengeleri açısından da yakından izlenen bir sürece işaret ediyor. Yaklaşık 172 milyonluk nüfusu ve son on yılda ortalama yüzde 6 civarında seyreden büyüme performansıyla Bangladeş, küresel üretim ağlarında giderek daha görünür bir aktör haline gelmiş durumda.

Özellikle hazırgiyim sektöründe dünyanın önde gelen ihracatçı ülkeleri arasında yer alan Bangladeş, in sonrası dönemde üretim hatlarının çeşitlenmesi arayışında olan küresel şirketler için önemli bir alternatif üretim merkezi konumunda bulunuyor. Bu nedenle seçim süreci, yalnızca sandıktan çıkacak sonuçlar açısından değil; tedarik zincirlerinin yönü ve yatırım kararları bakımından da dikkatle izleniyor.

HASİNA DÖNEMİ VE KIRILMA ANI

Bangladeş, 2009'dan bu yana Şeyh Hasina tarafından yönetildi. 15 yıllık bu dönem, ekonomik büyümenin sürdürülmesiyle birlikte siyasi alanın giderek daraldığı, muhalefetin baskılandığı ve kurumların merkezileştiği bir yönetim modeliyle şekillendi. Dışarıdan bakıldığında "istikrar" olarak tanımlanan bu yapı, içeride artan toplumsal gerilim ve temsil krizini biriktirdi.

Bu birikim, sonunda siyasi kırılmaya dönüştü. Hasina'nın devrilmesi ve ülkeyi terk etmesiyle Bangladeş, uzun süredir bastırılan geçiş meselesiyle doğrudan yüzleşmek zorunda kaldı.

GEİŞİ TUTAN EL

Bu kırılmanın ardından devreye giren isim Dr. Muhammed Yunus oldu. Yunus'un rolü, yeni bir siyasi düzen kurmaktan ziyade, çöken güven ortamını onarmak ve ülkeyi yeniden seçimlere taşıyacak ara geçiş sürecini yönetmek olarak şekillendi.

Uluslararası itibarı, teknokrat kimliği ve parti siyasetinin dışında konumlanması, Yunus'u hem içeride tansiyonu düşüren hem de dış dünyaya "kontrollü geçiş" mesajı veren bir figür haline getirdi. Bu nedenle Yunus dönemi, Bangladeş için bir yön tayininden çok, nefes alma ve yeniden kurumsallaşma aralığı olarak okunmalı.

GEİŞTEN SONRAKİ SİYASET

Asıl siyasi rekabet ise geçişin ardından başlayacak. Bu noktada Tarique Rahman, Hasina sonrası dönemin en güçlü siyasal aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor. Uzun süredir ülke dışında bulunan Rahman, muhalefetin yeniden siyasal alan kazanması ve rekabetin normalleşmesi beklentilerinin taşıyıcısı konumunda.

Rahman faktörü, sert bir kopuştan ziyade, siyasi çoğulculuğun yeniden inşa edilmesi ve kurumsal siyasetin geri dönmesi ihtimali üzerinden değerlendiriliyor. Bu beklentinin karşılık bulup bulmayacağı ise seçim sonrası dönemde kurulacak siyasi mimariye bağlı olacak.

REKABETİN MERKEZİNDEKİ EKONOMİ

Tüm bu siyasi geçiş süreci, Bangladeş'in küresel ekonomi içindeki konumunu daha da kritik hale getiriyor. in, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında altyapı ve enerji yatırımlarını sürdürürken Hindistan açısından Bangladeş hem güvenlik hem de ticaret boyutuyla stratejik bir komşu olmayı sürdürüyor. ABD ve Avrupa Birliği ise Bangladeş'i, in'e alternatif üretim merkezlerinden biri olarak konumlandırıyor.

Vietnam, Endonezya ve Malezya gibi üretim merkezleriyle birlikte düşünüldüğünde, Bangladeş'in Asya üretim ağlarındaki yeri artık yapısal bir nitelik taşıyor. Ancak bu konumun korunması, doğrudan siyasi öngörülebilirliğe bağlı.