Yıllık izin, çalışanların vazgeçilmez dinlenme hakları arasında yer alıyor. İşçi izin tarihini önceden bildirmek zorunda olsa da son karar işverene ait. Kullanılmayan izinlerin ücreti ise sözleşme sona erdiğinde ödenir.

Yıllık izin çalışanların anayasal dinlenme hakkının en önemli karşılığı. Ancak yıllık izinde ne zaman kullanılacağı konusunda işçinin talebiyle birlikte işyerinin koşullarının ve işverenin yönetim hakkının birlikte düşünülerek planlama yapılması gerekiyor.

PLANLAMA ÖNEMLİ

İşçinin kullanmak istediği yıllık izin tarihini en az bir ay önceden yazılı olarak işverene bildirmesi gerekiyor. Ancak bu talep işvereni doğrudan bağlamıyor. Örneğin aynı bölümde çalışan beş kişinin aynı haftada izin istemesi halinde işveren bütün talepleri kabul etmek zorunda değil. İşin aksamaması, çalışanların kıdemleri ve önceki yıl hangi tarihlerde izin kullandıkları dikkate alınabiliyor. 100'den fazla çalışanı bulunan işyerlerinde ise izin kurulu oluşturulması gerekiyor. Çalışanların talepleri bu kurul tarafından değerlendirilerek izin çizelgesi hazırlanıyor ve işverenin onayından sonra ilan ediliyor. Diğer yandan işyerinde birikmiş izinler varsa işveren bu izinleri kullandırmak için toplu izin kullanımı yoluna gidebilir. İşçinin "Ben izin kullanmayacağım, biriktireceğim" deme hakkı yok. İşveren, işin durumunu ve diğer çalışanların izinlerini dikkate alarak izin zamanını belirleyebilir. Örneğin bir çalışanın 60 günlük birikmiş yıllık izni varsa, işveren "Bu izinleri artık kullanman gerekiyor" diyerek izin planlaması yapabilir.

HAKKI SINIRSIZ DEĞİL

Bir kez belirlenen yıllık izin tarihinin değiştirilemeyeceğine ilişkin bir hüküm mevzuatta yok. İşin gereği veya çalışanın talebi üzerine izin planında değişiklik yapılabilir. Ancak burada işverenin takdir hakkı sınırsız değil. İşçinin dinlenme hakkını ortadan kaldıracak, izin kullanımını sürekli erteleyecek veya izin hakkını fiilen kullanılamaz hale getirecek uygulamalar doğru değil.

SÖZLEŞME BİTERSE PARAYA DÖNER

Çalışanlar, iş ilişkisi devam ederken yıllık izinlerini paraya çeviremiyor. İşveren de izin kullandırmak yerine ücret ödeyerek yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılmıyor. Kullanılmayan yıllık izinler ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşüyor. İşçi istifa etse de işten çıkarılsa da hak ettiği izinlerin karşılığını alabiliyor. Ödeme, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanıyor.