SGK, sahte emeklilikle mücadeleyi artırdı. İncelemeler sonrası uygunsuzluk tespit edildiğinde prim günleri iptal ediliyor. İptal sonrası yeterli günü olmayanların emeklilik aylığı kesilebiliyor. SGK emeklilik için sadece primlere bakmıyor gerçek bir çalışma durumu olmasını istiyor.

Sahte sigortalılık ve kayıt dışı istihdamla mücadeleyi öncelikli denetim alanlarından biri haline getiren Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), dijital veri analizi ve yapay zeka destekli risk analiz sistemleriyle konuyu inceliyor. Kurum; işe giriş bildirgeleri, prim ödeme kayıtları, işyeri verileri, vergi kayıtları ve diğer kamu kurumlarından elde edilen bilgileri karşılaştırarak şüpheli sigortalılık ilişkilerini tespit ediyor. Özellikle emekliliğe kısa süre kala başlayan sigortalılıklar, işyerinin faaliyet hacmiyle uyumsuz çalışan bildirimleri ve fiili çalışmaya ilişkin şüphe doğuran kayıtlar, sistem tarafından riskli dosya olarak işaretleniyor. İşverenle aynı soyadlı kişilerin, doğumdan 2 ay önce sigortalı olan kadınların sigortalılıkları daha kapsamlı inceleniyor. En önemlisi de SGK emeklilikten yıllar sonra bile işlem yapabiliyor. Kurum emeklilik iptali bildiriminin yanı sıra alınan aylıkları da talep edebiliyor. Son yıllarda emeklilik iptaline daha sık rastlanıyor.

AKRABA YANI İNCELENİYOR

Uzun yıllar ev hanımı olarak hayatını sürdüren bir kişi, emekliliğe yaklaşırken bir yakınının işyerinde sigortalı gösteriliyor. Primleri düzenli ödeniyor ve bunun sonucunda emekli aylığı kazanıyor. 8 yıl geçtikten sonra SGK tarafından yapılan incelemede, söz konusu işyerinde fiili bir çalışmanın bulunmadığı tespit ediliyor. İşyerinin kapasitesi, çalışan sayısı ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde sigortalılığın gerçeği yansıtmadığı sonucuna varılıyor, emeklilik iptal ediliyor ve emekli aylıkları faiziyle geri isteniyor. Ayrıca sağlık giderlerinin de tahsili gündeme geliyor. Primlerin ödenmiş olması emeklilik için yeterli değil ve fiili ve gerçekçi bir çalışma da olmalı.

SONUÇLARI AĞIR OLUYOR

Sahte sigortalılık tespit edildiğinde, bahse konu süre iptal ediliyor. Sigortalı gösterilen kişinin bu süreleri iptal edildiğinde emeklilik için yeteri kadar prim günü kalmazsa emekli aylığı da kesiliyor. Ayrıca ödenmiş aylıkların da yasal faiziyle iade edilmesi isteniyor. Bazı durumlarda, emeklilik kapsamında karşılanan sağlık giderlerinin de ilgililerden tahsil edilmesi söz konusu oluyor. Fiili çalışmayla hak kazanılan emekli aylıkları için SGK işlem yapmaz. Ancak akraba yanında çalışma söz konusuysa, uzaktan çalışılıyorsa, uzun süre sonra sigortalılık başlamış ya da doğumdan hemen önce sigortalı olunması söz konusu ise bazı noktalara dikkat etmekte fayda var.