SGK'nın 2025 Faaliyet Raporu'nda sahte sigortalı ve sahte işyeri sayılarına, kimlerin nasıl sahtecilik yaptığına yer verildi. Geçen yıl yapılan denetimlerde 369 bin 573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı ve 7 bin 801 işyerinin de kayıt dışı olduğu tespit edilmiş. Kayıt dışı çalışanların 3 bin 968'i de yabancı uyruklu. İşverenin eksik veya hiç bildirmediği tespit edilen prim tutarı ise 395.2 milyon TL. İşte detaylar...

Dünkü, 'Sosyal güvenliğin 2025 karnesi' başlıklı yazımda, yeni yayımlanan SGK'nın 2025 yılı Faaliyet Raporu'ndan; sosyal güvenlik sisteminin gelir ve gider dengesini, sigortalı ve emekli sayılarını, emeklilere ödenen maaşların toplamını analiz edip, paylaştım. Sahte sigortalı konusuna ise bu yazımda değineceğimi belirttim.

* SGK'nın Faaliyet Raporu'nda, 2025'te yapılan denetimler sonucu tespit edilen sahte sigortalı ve sahte işyeri sayılarına, kimlerin nasıl sahtecilik yaptığına detaylı yer veriliyor. Raporda, kayıt dışı istihdamın çalışma hayatındaki en büyük sorunlarından biri olduğuna dikkat çekiliyor. Rapor incelendiğinde, SGK'nın, kayıt dışı istihdamda, yabancı uyruklulara ait işletmeler ile yine yabancı uyruklu kişilerin yoğun olarak çalıştığı işyerlerine odaklandığı anlaşılıyor. Bunun yanı sıra SGK'ya yapılan ihbar ve şikayetler de kayıt dışı istihdamın tespitinde etkili rol oynamış.

* Yeri gelmişken kayıt dışı istihdam ile ne kastediliyor, ona da değinmek lazım. İşverenin çalıştırdığı elemanı sigortalı yapmaması, sosyal güvenlik kapsamına sokmaması ki, genelde bu durum yabancı işçilerde oluyor; SGK'ya düşük prim ödemek için çalışanların maaşının düşük gösterilmesi, prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi yaygın olan kayıt dışılık. Ölen babadan maaş alabilmek için boşanma yoluna gidilmesi, kadınların doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için çalışılıyor gösterilmesi de kayıt dışı istihdama giriyor.

2025'TE 369 BİN 573 KİŞİ KAYIT DIŞI

* 2025 yılında yapılan denetimler sonucu toplam 369 bin 573 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı ve 7 bin 801 işyerinin de kayıt dışı olduğu tespit edilmiş. Kayıt dışı çalışanların 3 bin 968'i de yabancı uyruklu kişiler. Tespitler sonucu da işverenin eksik veya hiç bildirmediği prim tutarı 395.2 milyon TL. Yani, işveren ödemesi gereken 395.2 milyon TL'lik primi SGK'ya ödememiş. Yine tespitler sonucu bu gibi girişimleri yapan işyerlerine 2025 yılında 4.1 milyar TL idari para cezası kesilmiş.

* Kayıt dışı istihdamın tespiti konusunda ilginç veriler de var. Mesela, 2025 yılında emniyet asayiş denetimleri yapmış ve bu denetimler sonucu 11 bin 539 kişinin kayıt dışı çalıştığı, 144 işyerinin kayıt dışı olduğu belirlenmiş. Yine emniyet 14 bin yabancının çalışma izin bilgilerini kontrol etmiş, bunların 3 bin 543'ünün kaçak çalıştırıldığı tespit edilmiş. Gelir İdaresi Başkanlığı, 88 bin 540 işyerini denetlemiş, bu işyerleri içinde 2 bin 579 kişinin kayıt dışı çalıştırıldığı, 258 işyerinin de kaçak olduğu tespit edilmiş.

İŞ KAZASI DİYEREK HAKSIZ TAZMİNAT

* Çalışanların, brüt maaşlarının üzerine eklenen ikramiye, prim, fazla mesai, yol, yemek yardımı gibi ödemeler çalışanın prime esas kazanç tutarını oluşturur ve başta kıdem tazminatı olmak üzere ödenen haklar bu tutar üzerinden ödenir. 2025'te işyerlerinde yapılan denetimlerde, bazı işverenlerin, bu tutarları çalışanlara yansıtmadığı tespit edilmiş. Tespit edilmeyen toplam tutar ise 114.2 milyon TL.