Türk dış politikası, sıklığı her geçen gün artan biçimde bölgesel bir güvenlik paktı ihtiyacına vurgu yapıyor...

Bu ihtiyacın "şartları" içinde, ülkelerin birbirlerine güvenmesi, egemen-liklerine saygı, herkesin eşit, kimsenin ağabey veya hegemon olmadığı, "güç" projeksiyonu içeren, nihayet, "dışarıdan kurtarıcı beklemediği" bir mutabakat arayışı var. Ankara'nın teklifi budur...Belli ki şekil gerekleri de oluşturulmaya çalışılan bu yaklaşım, "Antalya Diplomasi Forumu-ADF" arifesinde bir Bloomberg haberiyle farklı boyut kazandı..."Konuyla ilgili yetkililere göre, Türkiye bu hafta içinde Pakistan, S. Arabistan ve muhtemelen Mısır ile bölgesel bir güvenlik platformu oluşturulması görüşmelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Türk yetkililer, ADF oturum aralarında üç ülkenin dışişleri bakanlarını görüşmelere davet etti. Riyad ve İslamabad'da yapılan toplantıların ardından konu son bir ay içinde üçüncü kez ele alınacak." (16/04)Burada kesiyorum; pakt olur-olmaz, bölgede hangi bağlamlara oturur, küresel dengelerde hangi cepheye yaklaşır-uzaklaşır, hedefi nedir, adı geçen ülkeler kolay mıdır zor mudur, ABD ne der, İsrail nasıl bakar, İngiltere, Rusya, Çin hele şu sıralar İran ne anlar, bunları perşembe günü 'Akıl Odası'nda uzun uzun konuştuk. Bu cepte olsun, biz diğer stratejik legolara bakalım...

***

Ortadoğu odaklı haber-analiz sitesi 'Middle East Eye', "Türkiye, bölgesel enerji rotalarını yeniden çizerek, Katar, Irak ve Orta Asya'yı Avrupa'ya bağlayacak yeni enerji hatlarıyla Hürmüz Boğazı'nı by-pass etmeyi hedefliyor" spotuyla bir haber ve harita yayınladı...Belli ki mini mayınlar da döşeli haberin içinde. Ama şunlar gerçek; Katar-Türkiye doğalgaz hattı, Trans-Hazar (Türkmenistan) hattı, Basra-Ceyhan çizgisi, Suriye petrol sahası şebekesi, S. Arabistan şebekesi...Türkiye'nin gönlündeki "paktlar" samimi ve kapsayıcı olduğundan, rekabet edilen ülkelere dahi el uzattığından, İran da dahildir, dahası 'dışarıdan kurtarıcılar' bu projeleri sabote ettiğinden, tam da bunlara sahip çıkılması gerekir. Elbirliği inşallah kurulur. İkincisi de budur ve-dahi o da cebe...Ankara, Irak Kalkınma Yolu'nu beraber yürüyelim için ilgili ülkelere davette bulunduğunda ayak sürüdüler. Şimdi anlıyor, hatta biliyoruz ki, İran savaşı vesilesiyle bu kendilerine hatırlatıldığında, ABD ve İsrail'in baskısı yüzünden kıpırdamadıklarını itiraf etmişler. Eh, hepsine füzeler düştüğüne göre akıllanmışlardır...

***

Dönelim savaşa...

Maalesef, hâlâ müzakerelerin güncel git-gelleri, barış mı savaş mı, asker geldi, uçak uçtu, haritalar değneklerle dürtüklenerek, etkisiz gelişmeler sayılarak programlar yapılıyor, köşeler yazılıyor. Şişirme ve yüzeysel, artı zaman kaybıdır...

Bir, mevcut durum Trump'ın savaşı sona erdirmesi için yeterince 'ikna edici' değil. İran Dışişleri Bakanı'nın, "mutabakat metnine birkaç santim kalmışken abluka ile karşılaştık" demesinin sebebi o.İki, tarif etsek, "sokak çıkmazdır". Ama mutlaka savaşa dönüşeceği anlamına da gelmiyor...Üç, İsrail, İran'da hedeflerinin hiçbirine ulaşamadığını düşünüyor. Bu da her an zehirli ısırık ihtimalini artırıyor...Dört, bir 'donma' hali ya da mutabakat da izleyebiliriz. Ukrayna savaşına benzemeye de başlayabilir. Ama savaşa dönülse, hatta bir kara harekâtı başlasa dahi sonuç değişmeyecek.Beş, küresel jeopolitik gerçeklik ve "zaman" ABD'nin canına okuyor. Trump, müzakerelerin hem zorluğunu görüyor hem kaçınılmazlığını. Satrançta buna 'zugzwang' denir. Hamle sırası sende olduğu halde, en iyi seçeneğin hamle yapmamak olduğu haldir...

***

Kara harekâtı tartışmalarına da küçük parantez açayım...

Masum insanlar ölecek olmasa, "ABD'nin buna girişmesini teşvik ederdim".