Dünden bugüne CHP'den kopmalar hangi sonuçları doğurdu

Nebi Miş
Bugün
9

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) 103 yaşında. Kuruluşundan bu yana içinden ayrılanlar tarafından bir çok parti kuruldu. Kuruluşunun hemen ardından 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Kazım Karabekir başkanlığında faaliyete başladı. Başarılı olma ihtimali yüksekti. Takrir-i Sükûn Kanunu ile altı ay dolmadan kapatıldı. 1930'da Mustafa Kemal Paşa'nın yönlendirmesi ve teşviki ile Ali Fethi Okyar, SerbestCumhuriyet Fırkası'nı kurdu. Güdümlü bir muhalefet partisi olarak CHP'yi, ekonomi politikaları başta olmak üzere, denetleyecekti. Kuruluşunun ardından, toplumsal destek yüksek olunca, Mustafa Kemal Paşa ve Fethi Okyar birlikte karar alarak kuruluşundan itibaren 90 gün dolmadan partiyi feshettiler.
Demokrat Parti, Celal Bayar başkanlığında yine CHP'den ayrılanlar tarafından 1946 tarihinde kuruldu. Cumhuriyet sonrası bu partinin kuruluşu ile ikinci kez ve yeniden çok partili hayata geçildi. Türkiye'de çok partili hayata ilk kez İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra geçildi. Aslında Temmuz 1945'te Nuri Demirağ'ın Milli Kalkınma Partisi ile tekrar çok partili hayat başladı demek daha doğru olabilir.Mayıs 1965'te, CHP'nin sol parti olmasına karşı çıkan ve Kemalizm'den koptuğu eleştirisi ile TuranFevzioğlu, Güven Partisi'ni kurdu, 47 Milletvekili ile yola çıktı. Eylül 1972'de Bülent Ecevit'in genel başkan olmasına karşı çıkan Kemal Satır partiden 18 milletvekili ile ayrılarak Cumhuriyetçi Parti'yi kurdu. Mart 1973'te bu iki parti birleşerek Cumhuriyetçi Güven Partisi'ni oluşturdu. 12 Eylül cunta darbesinden sonra CHP kapatıldığı için bu dönemde CHP'nin ardılı olarak, Necdet Calp'in Halkçı Parti'si (1983) ve Erdal İnönü'nün SosyalDemokrasi Parti'si (1983) kuruldu. MGK, İnönü'yü veto ettiği için resmiyette başkan Cezmi Kartay'dı. Bu iki parti 1985'te birleşerek, Sosyal Demokrat Halkçı Parti adı ile önce Aydın Güven Gürkan ardından Erdal İnönü ile yoluna devam etti. Yine aynı yıl Bülent Ecevit yasaklı olduğu için Rahşan Ecevit, Demokratik Sol Parti'yi kurdu. 1992'de Deniz Baykal CHP'yi kuruluş adı ile tekrar yeniden açtı. 1985'te SHP ile birleşti. 2000 yılı sonrasında da CHP'den ayrılanlar bir çok parti kurdu. 2002'de MuratKarayalçın SHP'yi tekrar diriltmeye çalıştı. 2005'te Yaşar Nuri Öztürk, Halkın Yükselişi Partisi'ni kurdu. Emine Ülker Tarhan 2014'te Anadolu Partisi'ni, 2020 de ise Öztürk Yılmaz, Yenilik Partisi'ni kurdu. Mayıs 2021'de Muharrem İnce büyük tartışma ve hesaplaşmaların ardından CHP'den ayrılarak Memleket Partisi'ni kurdu.
Yine CHP'liler tarafından kurulan, bir anlamda kopuş olarak görülen, ama doğrudan kopuş konusu tartışmalı olan, 1996'da Ali Haydar Veziroğlu'nun Barış Partisi, 2002'de Mümtaz Soysal'ın Bağımsız CumhuriyetPartisi ve 2020'de Mustafa Sarıgül'ün DeğişimPartisi'ni bu listeye eklemek gerekir. Hatta 1990'da SHP'den ayrılan ya da ihraç edilenlerin kurduğu EmekPartisi, yine DSP'den ayrılıp 2002'de İsmail Cem'in kurduğu Yeni Türkiye Partisi bile buraya eklenebilir.
Bu tarihsel tecrübenin üzerine dün itibari ile buraya "