ABD/İsrail-İran savaşı, hava savunma sistemlerinin ne kadar önemli olduğunu tekrar gösterdi.

Türkiye, hava savunma şemsiyesini geliştirme yönünde uzun yıllar çaba harcadı.

Bu projeler, "devlet aklı" anlayışıyla sürdürülüyordu.

Risk analizinin yapıldığı, fayda ve zararların hesaplandığı, ulusal çıkarların esas alındığı bir "karar alma süreci" vardı.

★★★

"Eski Türkiye"yi elinin tersiyle iten "Yeni Türkiye"de ise, durum oldukça farklıydı.

Bunun bir örneği, meşhur S-400...

★★★

Süreç şöyle işledi...

Türkiye, 2013 yılında uzun menzilli füze savunma sistemi satın almak için bir ihale açtı.

Temel kriterler; ortak üretim, teknoloji transferi ve uygun maliyetti.

ABD, Patriot hava savunma sistemi için üç öneri sundu.

Teknoloji transferi konusunda sınırlama olduğu belirtildi.

Bu arada, Türkiye'nin önünde sadece Patriot seçeneği yoktu.

NATO savunma sistemiyle entegre olabilen, Avrupa hava savunma sistemleri de vardı.

★★★

Bu süreçte, beklenmedik önemli bir olay yaşandı.

Hatırlayalım...

24 Kasım 2015'te, hava sahasını ihlal gerekçesiyle Türkiye, Hatay-Suriye sınırında bir Rus uçağını düşürdü.

★★★

Ardından, Rusya'yla oluşan gerginliğin yok edilmesi adımları atıldı.

Bir baktık...

"Yeni Türkiye", Aralık 2017'de S-400'ün alımı için Rusya'yla anlaştı.

S-400'de, Türkiye'nin istediği ortak üretim ve teknoloji transferi söz konusu değildi.

Ayrıca, NATO sistemleriyle uyumlu değildi, entegre edilemezdi.

Buna rağmen, "Yeni Türkiye" S-400'ü tercih etmişti.

★★★

ABD ve NATO, S-400'ün alınması durumunda Türkiye'ye yaptırım uygulanacağını sürekli açıkladılar.

Sert tepkiler gösterdiler.

★★★

Türkiye, NATO ülkesi...

Rusya ise, ABD ve NATO için tehdit ülke statüsünde yer alır.

Ve tehdit konumundaki bir ülkeden, stratejik düzeyde bir silahın alınması ABD/NATO için kabul edilecek bir durum değildi.

★★★

Buna rağmen...

Türkiye, "alırım" dedi ve 2.5 milyar dolar ödedi.

"Yeni Türkiye"de bir kesim çok çok sevindi...

"Tam bağımsızlık böyle olur" dediler.

Sanırsın, S-400'ü Rusya'ya biz sattık...

Bir coşku, bir coşku...

★★★

Meşhur S-400, 2020'de Türkiye'ye getirildi.

Ama hâlâ, herhangi bir bölgeye konuşlandırılmadı.

★★★

Son günlerde, ABD/İsrail-İran savaşında bazı füzelerin NATO hava savunma sistemi tarafından Türkiye'de düşürülmesi üzerine...

S-400 nerede soruları, tekrar gündem oldu.

Türkiye'nin hava sahasını korumak için neden ABD'nin Patriot sistemine ihtiyaç duyuldu, sesleri yükseldi.

★★★

Normal koşullarda bir devlet, bu tür alımlarda risk analizi yapar.

Bakalım, öyle mi..

★★★

Türkiye, envanterde bulunan savaş uçaklarını F-35'lerle değiştirmeyi hedeflemişti.

Bu nedenle, 1998'de karar verdi ve beşinci nesil F-35 savaş uçağı sürecinde yer aldı.

★★★

ABD'den, toplam 100 adet F-35A tipi savaş uçağı satın almayı planlamış ve altı uçağın mülkiyetini devralmıştı.

Bunun için, yaklaşık 1.3 milyar dolar da ödemişti.

2022'ye kadar, Türkiye'ye 30 adet F-35 uçağı verilecekti.

Bu stratejik planlama, Türkiye'nin hava gücü açısından çok önemliydi.

★★★

Fakat...

S-400'ün 2020'de Türkiye'ye getirilmesinin ardından...

ABD, parasının bir bölümü ödenen F-35 savaş uçaklarını vermekten vazgeçti.

★★★

Sadece bu mu..

Türkiye, F-35'e parça üreten dokuz ülkeden biriydi.

Yaklaşık 937 adet F-35 parçası, çok sayıda Türk şirketi tarafından üretiliyordu.

Üretim zincirinde yer almak, hem teknoloji hem uzmanlık hem de savunma sektörüne sağlayacağı katkı açısından önemliydi.