Tarih, milletlerin hafızasıdır. Sadece geçmişi göstermez. Geleceğe hangi bedellerle yüründüğünü de anlatır.

Osmanlı Devleti, yükseliş döneminde beş milyon kilometrekareye hükmetti.

Sonra duraklama, gerileme ve dağılma süreci başladı.

Bu süreç, bir imparatorluğun çözülüşüdür.

★★★

Klasik dönemlendirmeye göre Osmanlı Devleti'nde "Duraklama Dönemi" 1579 yılında başlar, 1699'da sona erer.

Bu dönemde fetihler azalır, maliyede bozulma başlar, orduda disiplin zayıflar, bilimsel ve teknolojik gelişmelere ayak uydurulamaz.

"Gerileme" ya da "ekilme Dönemi" ise 1699'da Karlofça Antlaşması'yla başlar ve 1792'ye kadar sürer.

Ardından, dağılma süreci yaşanır.

Osmanlı Devleti'nde ilk toprak kaybı ve geri çekilme 1683 yılında İkinci Viyana Bozgunu'yla başlar.

İkinci Viyana Bozgunu'na kadar, Türkler Avrupa'da "Düşmanlarının korkulu rüyası" idi.

★★★

Tarih bir aynadır...

1631'de dönemin düşünürü Koçi Bey, Padişah IV. Murat'ın isteğiyle, Osmanlı Devleti'nin kötüye gidiş nedenlerini içeren gerçekçi bir rapor hazırlar.

Bu raporda:

Adam kayırmacılığın arttığı, rüşvetin sıradanlaştığı, liyakat sisteminin çöktüğü ve yozlaşmanın yaygınlaştığı yazılıdır.

Devlet adamlarının bilgisizlikleri, hataları ve ihtirasları da bu dönemde zirve yapar.

Sonunda, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'yla 620 yıllık Osmanlı Devleti tarih sahnesinden silinir.

★★★

Tarihte bazı dönemler vardır. Milletlerin geleceğini belirler.

Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan süreç, milletin kaderine damgasını vurur.

Havza'dan Amasya'ya, Erzurum'dan Sivas'a uzanan ve Ankara'da yeni bir ufka açılan bu yolculuk, kurtuluş mücadelesinin en çetin günlerinde yaşandı.

Her durakta biraz daha ağırlaşan baskıya, yokluğa, engellere ve hainliklere rağmen umutların sönmediği bir yolculuk...

★★★

Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a bir Osmanlı müfettişi olarak çıktı. Görevinden azledildi, üniforması ve rütbeleri elinden alındı...

Ama 27 Aralık 1919'da, Ankara'ya Millî Mücadele'nin lideri olarak geldi.

Lider Samsun'a çıktığında görünüşteki görevi, Karadeniz bölgesindeki asayişi sağlamak ve Mondros Ateşkes Antlaşması hükümlerinin uygulanmasını denetlemekti.

Ancak, İstanbul'dan ayrılmadan önce zihnindeki düşünce bambaşkaydı.

Nutuk'ta bu durumu şu sözlerle ifade eder:

"Efendiler, bu durum karşısında bir tek karar vardı. O da millî egemenliğe dayanan, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk devleti kurmak..."

★★★

İşgaller karşısında İstanbul hükümetleri sessiz kaldı.