İzmir'in lakabı eski, şaşkınlığımız yeni.

Birileri yıllardır "Gâvur İzmir" deyip duruyor. Haberde İzmir caddelerinde dans eden Yahudileri görünce de sanki şehrin nüfus kütüğü o sabah değiştirilmiş gibi.

"Yunanı İzmir'den denize dökmemiş miydik Yahudiler de nereden çıktı yahu"

Erken Cumhuriyet'i ideolojik pusula edinmiş bir haber odasında, İzmir'deki Yahudi dansının sırrını çözen (!) habere rastladım!

Yayın tarihi 29 Ekim. Cumhuriyet Bayramı'nda bu görüntülere kültür dosyası açılması pek manidar.

Bağımsızlığın yıldönümünde yayıncılığın ilgi cetveline bakmak gerekiyormuş.

Meğer gündemin nabzı, ayak bileğinden tutuluyormuş.

Takvim de muzipmiş hani. İsrail'de sandık kurulduğu gün İzmir'de pist açılınca tesadüf de istifa ediyor.

Bağımsızlığı hatırlamanın bir yolu da hangi siyasî projelerin bu topraklarda nasıl kök saldığını kurcalamaktır.

Bayrağı ekrana asıp arşive kilit vurunca millî hafıza, tören saatlerinde çalışan memura döner.

Mesai biter, sorular ertesi yıla kalır. Marş çalınır, dosya uyur.

Unutmak da böylece kaşeli imzalı usule bağlanır.

Haber, Breslev geleneğinin Nach grubunu ve Hasidik Yahudilerini anlatıyor. Dinî neşe, ritim, vecd...

Peki, kültür merakının iştahı arşiv kapısında da açık mı, yoksa diyette mi

Meselâ Betar dosyasında

9 Temmuz 2025 tarihli yazımda, Rıfat N. Bali'nin kitabından hareketle Siyonizm'in İzmir Çeşme'deki eğitim kamplarını, İbranice eğitimini, askerî disiplinini ve Betar'ın kurucusu Jabotinsky okumalarını anlatmıştım.

Çeşme deyince zihnimizde plaj şemsiyesi açılıyor.

Heyhat, tarihin her sayfası tatil broşürüne sığmıyor.

Bali'nin kitap tanıtımı da Betar'ın İstanbul ve İzmir'deki faaliyetlerini, Hadar dergisini, gizli örgütlenmesini anlatıyor.

Ortada halk oyunu değil, Siyonist bir hareketin siyasî hafızası var.

Hangi faaliyet, hangi tarihte, kimin bilgisiyle yürütülmüş

Haber odasının merakı bu kapıyı da çalsın, zili bozuk değil.

Dans edenin adımını saymak kolay, örgütlenmenin izini sürmek zahmetli. İlkine video yeter, ikincisi toz yutmayı ister.

Kültür sayfasının ışıkları güçlüdür. Yalnız ışık kadar gölgeye de bakmalı.

Ritüelin sözde inceliklerine hayran kalıp, geçmişini merak etmeyen gazetecilik, kendi kör noktasına büyüteçle bakıyor demektir.

Hafıza tuhaftır. Haberdeki İzmir, insanı koluna takıp El Halil'e götürüyor.

2018'de Filistin'deydim.

Halilürrahman Camii'ne girecektik. Sıkı güvenlik aramalarından geçtik.

Allah'ın huzuruna çıkacaktık ama önce kapıdaki görevlinin onayı gerekiyordu.

Maneviyata ulaşmanın dünyevî evrak işi vardı.

İçeride, Selahaddin Eyyûbî'nin Askalan'dan getirttiği Nureddin Zengi'nin tarihî minberi duruyordu. Asırlardır oradaydı, kimseden izin almadan.

Bizimki zahmetli oldu.