Yedinci Mesele'de "Süfyan büyük bir âlim olacak; ilim ile dalâlete düşer. Ve çok âlimler ona tâbi olacaklar" rivayeti tevil edilirken, adeta günümüz modern iktidar biçimi tarif edilmektedir. Süfyan zekâvetiyle iktidarını kuracak, âlimleri fetvacı yapacak ve din derslerinden tecerrüt etmiş bir eğitim sistemi kurulacaktır.

1908'in Temmuz ayında İstanbul'da Hürriyet ilan edildiğinde; Meşrutiyet'in tekrar işlemeye başlaması, Hürriyetçi Ahrarlarla birlikte özellikle İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yoğun çabalarıyla gerçekleşti; 23 Ocak 1913 Bâb-ı Âli Baskını ile Cemiyetin bir fırka olarak fiilî iktidarı başladı. Cemiyetin kurucu kadrosunda dindarlar kadar materyalistler de bulunuyordu. Başlarda açıkça dine cephe alan kimse yok gibiydi ve temel motivasyonunun çöken Osmanlı Devleti'ni kurtarmak olduğu görünüyordu.

Ancak Cemiyet iktidar fırkası hâline geldiğinde taraflar ayrışmaya başladı; reformistler iktidarı ele geçirdi, devletin kurumları ve meşruiyet biçimi dönüştürülmeye başlandı. Süreç, başlarda son derece örtük yürüyordu. Bu yüzden 1908'lerdeki toplumsal refleks ortaya çıkamadı. Birlikte hareket eden tahripkâr bir şahs-ı manevî, dağınık kalan kitleye galip geldi. Siyasî zekânın hayırhah kisvesi altındaki tahribatı böylece başladı. Nitekim Said Nursî'nin seneler sonra, 1922 sonbaharında Ankara'da İslam ordusunun Yunan'a galebe çalmasının sevinci yaşanırken tabiatperestliğin yaygınlaşmış olduğunu tespit etmesi, bu örtük dönüşümün hızını ve boyutlarını göstermesi bakımından dikkat çekiciydi.

oğunluğu cemiyetin Selanik merkezli kanadından oluşan komitacı kısmın hürriyetçi ve dindar kesimi aradan çıkarmasıyla İttihat ve Terakki iktidarı bir tür seküler modernizasyon programına dönüştü. Pozitivist bilime inanan ve laikliği esas alan kadro; 1916 yılında şeyhülislamın sadrazamla eşit olan idarî statüsünü kaldırdı. 1917'de Meşihat'ın bünyesindeki şer'i mahkemeler Adliye Nezaretine, medreseler de Maarif Nezaretine bağlandı. Böylece dinî kurumların tasfiyesinin ilk aşaması gerçekleşti. Modern kurumlar ortaya çıktıkça ve seküler kanunlar üretildikçe ulemanın fıkhî pozisyonu hukuken ve fiilen ortadan kalktı.

Bediüzzaman'ın "Başka padişahlar gibi ya kuvvet ve kudret veya kabile ve aşiret veya cesaret ve servet gibi vasıta-i saltanat olmadığı hâlde, zekâvetiyle ve fenniyle ve siyasî ilmiyle o mevkii kazanır" şeklindeki tevili; pozitivist ve aydınlanmacı kadronun, ideolojik ve siyasî manevralarla yeni bir iktidar biçimini elde etmesiyle açıklık kazandı.