Cüneyt Arcayürek o zaman da gazetecidir ve olayları içinden yaşamış ve defalarca haberleştirmiştir. Onun için Türkçe Ezan ve Menderes ile Minaredeki Yabancı adlı iki cilt kitabımı bir kenara bırakalım ve Arcayürek'in Atatürk'ten Sonra Bugünlere Nasıl Geldik adlı kitabına eğilelim. Bakalım CHP'nin 1950'deki tavrını nasıl anlatmış (Detay Yay., 2008, s. 112-122'den aktarıyorum).

Ezan-ı Muhammedî okuyanlar 1932 yılından 1941 yılına kadar İnkılap kanunlarına muhalefet kapsamına sokulup cezalandırılıyordu. Müstakil bir 'ezan kanunu' yoktu. 1941 yılında Arapça ezan okudu diye görevinden uzaklaştırılan bir imam Yargıtay'a başvurup, 'Ben hangi kanuna muhalefet ettiğimi öğrenmek istiyorum' diye sormuş. Yargıtay da imamı haklı bulmuş ve cezayı iptal etmiş.

Haberin duyulması üzerine Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde Arapça ezan okuma girişimleri belirmiş ve Başbakan Refik Saydam hükümeti apar topar Meclisi toplayıp, TCK'nın 526. maddesine Arapça ezan okuyan ve kamet getirenlere 3 aya kadar hapis ve 200 lira para cezası verileceğine dair fıkra ilave edilmişti. Bu, "ezan kanunu" idi ve laik bir devlet dinî bir ibadeti kanunla cezalandırarak açıkça laiklik ilkesini çiğnemiş oluyordu.

İşte tam 9 yıl boyunca bu defa kanunla yasaklanan ezanı hürriyetine kavuşturan DP oldu. Başbakan Adnan Menderes'in ilk hükümetinin ilk icraatı 16 Haziran 1950 günü TCK'ya 1941'de eklenen bu fıkrayı kaldırmak oldu. Böylece Ceza Kanunumuz 'ezan benim mevzum değil' demiş oldu. Halk da, din görevlileri de ezandan ne anlamaları gerekiyorsa onu anladılar ve ezan-ı Muhammedî hürriyetine kavuştu.

Peki daha 9 yıl önce Arapça ezanı yasaklamış olan CHP grubu bu tutumundan nasıl döndü

Cüneyt Arcayürek'in anlatımına göre süreç şöyle işlemiş:

Ezan yasağı nasıl kalktı

Arapça ezan yasağını kaldırma yönündeki ilk teklif, 31 Mayıs günü DP milletvekilleri Ahmet Gürkan ile İsmail Berkok'tan geldi. Menderes ise Zafer gazetesine verdiği demeçte laiklik ve vicdan özgürlüğünden dem vurmuş ve herkesin dinî vecibe ve ibaretlerini serbestçe yerine getirebilmesi için bu değişikliği yapacaklarını ifade etmişti.

Milliyet, Akşam Postası ve CHP'nin yayın organı Ulus'ta değişikliğe karşı çıkan yazılar yayınlandığı görüldü. CHP'deki genel hava Arapça ezanın aleyhindeydi: "Atatürk'ün kurduğu CHP, Arapça ezana karşı çıkacaktı!"

Bu arada Laleli Camii imamı Mustafa Avni hoca Menderes'e telgraf çekerek ezanın yanlış Türkçeleştirildiğini söyleyip, Türkçe ezanı eleştirir. Dahası Diyanet İşleri Başkanı Ahmet Hamdi Akseki de Türkçe ezanı eleştirenler kafilesine katılmıştı. Mesela "Tanrı uludur" çevirisi Akseki hocaya göre asla "Allahu ekber"in manasını yansıtamazdı.

14 Haziran'a gelindiğinde DP Meclis grubunda tasarı çoktan kabul edilmişti. Değişiklik öngören kanunun Ramazan'a yetiştirileceği müjdesi verilmişti. Haberi alan halk coşmuştu. "Allahu ekber"e 18 yıldır hasret kalmış gönüller kanunun bir an önce geçmesi için sabırsızlanıyordu.

Bir dalga yükseliyordu. CHP bu dalgaya göğsünü siper mi edecek yoksa kenara mı çekilecekti

İkincisini tercih ettiği 16 Haziran günü görüldü.

Önce karşı çıkanların sesi yükseldi. Zaten hepi topu 69 vekili kalmış olan partinin Meclis grubunda gençler kanunun lehine, yaşlılar aleyhine konuştu. CHP'nin 14 Mayıstan önceki Başbakanı medrese kökenli Şemsettin Günaltay konuştuktan sonra hava değişti ve oylamada yasanın desteklenmesi yönünde karara varıldı.

Ancak Genel Başkan İsmet İnönü son sözünü henüz söylememişti. Kendisi aleyhte oy kullanacak ancak parti grubunu bağlayıcı bir karar alınmayacaktı. Arcayürek burada iğneyi batırmaktan çekinmiyor: