Prof. Dr. Bahattin Yediyıldız da bir konuşma yaptı. İki cümlesini aktarayım sadece:

"Osmanlı zamanında İstanbul hayrat sitelerinden oluşan bir iyilikler şehridir. İstanbul'da hukuk vardı."

Bahattin Yediyıldız, İngiliz oryantalisti Bernard Lewis'in Jews of Islam (İslamın Yahudileri) adlı kitabından bir alıntı yaptı ve padişahın Bosna'ya gönderdiği bir fermanı okudu:

"Her komşu öbürünün hukukunu korumalıdır."

Ayrıca "Bizde zimmî/zimmet kavramları vardı" dedi ve açıkladı. Kaydettiğim bir sözü de şuydu:

"Osmanlı bir hukuk devletiydi."

2016 yılında rahmetli olan Prof. Dr. Halil İnalcık hoca 93 yaşında olmasına rağmen ayakta uzunca bir konferans verdi: Başlangıç sözlerinden biri şuydu:

"Fatih Sultan Mehmed İstanbul'u yeniden kurmuştur."

Merhum İnalcık hocanın bazı cümlelerini şöyle tespit ettim:

"Hatırlıyorum, talebeliğimizde bu salonda Prof. Afet İnan ders veriyordu. Dil Tarih Coğrafya Fakültesi'nin ilk dersiydi. Atatürk de orada (sahnenin tam karşısını işaret etti) oturuyordu." (1936 yılında olmalı ama kendisi '1940' dedi hataen; tabii o tarihte Atatürk çoktan ölmüştü).

"1204 yılından 1261 yılına kadar 57 yıl süren Latin işgali İstanbul'a büyük bir darbe vurmuştur."

"İstanbul, fetihten önce vücudu olmayan bir baş gibiydi. Şehirde ekonomi Latinlerin eline geçmişti."

"İstanbul'u fetihten sonra biz yaptık. Ölü, harap bir şehirden bir Türk-İslam şehri çıkardık."

"1455 tahririnde (sayımında) şehirde nasıl büyük bir yağma yaşandığını görüyoruz. Evler, kiliseler boştur, terk edilmiştir."

"Ayasofya'nın açılışında cami yapılan kiliseyi dolduran gaziler gözyaşları döküyor namaz kılarken. Bunun üzerine Fatih Sultan Mehmed İstanbul'u payitaht ilan ediyor."

Yukarıdaki sözleri sarf ettiği sırada Halil hocanın sesi titredi, ağlamaklı oldu, bir müddet mecburen sükût etti. Konuşması sırasında kendisinden o kadar geçmişti ki, adeta o günleri yaşıyor gibiydi; muhtemelen fetih gazileri gözünün önüne gelmişti.