"Reisicumhur Hazretleri dinî bayramlara fazla bir mevki vermemek için vâkî olan tebrikata cevap vermemeyi tercih buyurmuşlardır. Kemâl-i t'âzimle arzederim."

Günümüz Türkçesiyle söylersek:

"Cumhurbaşkanı Hazretleri dinî bayramlara fazla bir yer vermemeyi arzu ettiklerinden gönderilen tebriklere cevap vermeyeceklerdir. Üstün saygılarla arzederim."

İşte tam bu telgrafın çekilmesinden beş on gün sonra gazetelerde daha ziyade Yaban adlı romanıyla tanıdığımız Yakup Kadri (Karaoasmanoğlu) imzalı bir yazı çıkar ve tartışmanın fitili ateşlenir. Yakup Kadri yazısında şu soruyu yöneltmektedir:

Laik bir Cumhuriyetin resmi daireleri dinî bayram günlerinde tatil edilir mi, edilmez mi

Cumhuriyet gazetesinin 4 Mart 1931 tarihli nüshasında çıkan "H. M." rumuzlu bir yazı, Yakup Kadri'nin ortaya attığı bu meselede orta yolu bulmaya çalışmakta, en önemlisi de bizi bu ilginç tartışmadan haberdar etmektedir.

Hayri Muhiddin (Dalkılıç) olduğunu tahmin ettiğimiz H.M. rumuzlu bu yazarın ilgili yazısının büyük bir kısmını olduğu gibi aşağıya aktararak tarihe bir not daha düşmek istiyorum.

Yazı şöyle akıyor:

"Yakup Kadri Bey'in, makalesinde müdafaa ettiği (savunduğu) fikre göre lâik bir Meclisin, hükümetin bayram tatili kabul etmesi ve yapması sözle hareket arasında bir tezat (çelişki) teşkil eder. Binaenaleyh (dolayısıyla) bu usulü kaldırmalı.

Bu bir fikir, bir mütalea, bir içtihattır. Ancak aksi mütaleada bulunanlar da vardır. Filhakika lâisizm dini ret ve inkâr etmek demek olmadığına, hükümetin dinî itikadı karşısında bitaraf (tarafsız) kalması, dinî kaide ve esasların devlet idaresinde âmil ve müessir (etkili) olmaması demek olduğuna göre halkının, heyet-i umumiyesi (bütünü) denilecek kadar büyük ve kahir bir ekseriyeti (büyük bir çoğunluğu) aynı dine mensup olan bir memlekette bayram günlerinde tatil yapmak neden lâiklikle kabil-i telif olmasın (uyuşmasın)

Maamafih (Ne var ki) ne olursa olsun, görülüyor ki cidden halledilmesi lazım gelen mesele karşısındayız. Ve bunu esasından halletmek bir çok zihinleri muhtelif sebep ve vesilelerle kurcalayan bazı tereddütleri ortadan kaldırmış olacak, çok faideli bir iş teşkil edecektir.