3. Hilye-i Hâkânî (Mehmed Hâkânî)

4. Telemak Tercümesi (Fenelon)

5. Husrevname (Xenophon)

6. Mukaddime (İbn Haldun)

7. Hümayunnâme (Beydeba)

8. Gülistân (Sâdi)

9. Mesnevi-i Şerif Tercümesi (Süleyman Nahifî)

10. Durûb-i Emsâl-i Osmâniyye (Şinasi)

11. Fezleke-i Tarih-i Osmânî (Ahmed Vefik Paşa)

12. Ahlâk-ı Alâî (Kınalızade Ali)

13. Koçi Bey Risalesi

14. Mizânu'l-Hakk fi İhtiyâri'l-Ehakk (Kâtib Çelebi)

15. Cidâl-i Sâdi be Müddei (Şeyh Sâdi-i Şirazî)

Kitabın künyesi şöyle: Necip Asım Yazıksız, Kitap, Hazırlayan: Türker Acaroğlu, İletişim Yayınları, İstanbul, 1993, s. 158-159.

19. asır sonunda bir Osmanlı aydınının dünyası bu kitaplardan örülüydü. Klasikleri bunlardı o dönemdeki okumuş yazmışların. Şimdi listedeki eserleri teker teker inceleyelim:

Tefsir-i Tibyan (Muhammed b. Hamza ed-Debbağ)

Tefsirî Mehmed Efendi diye de tanınan Muhammed b. Hamza ed-Debbağ 17. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı âlimidir. Eseri Tefsir-i Tibyan Kur'an-ı Kerim'in Türkçe açıklamalı ilk büyük tefsirlerinden biridir ve özellikle halkın anlayabileceği sade bir Türkçeyle yazılmıştır. Osmanlı zamanında Kur'an'ın Türkçe tercümesi yoktu diyenlerin kulaklarını çınlatalım mı

Mevlid-i Şerif (Süleyman Çelebi)

Süleyman Çelebi 14. yüzyılın sonu ve 15. yüzyıl başında Bursa'da yaşamış bir Osmanlı şairidir. Mevlid-i Şerif Peygamber Efendimiz'in (sav) doğumunu anlatan en meşhur Türkçe manzum eserdir. Günümüzde doğum ve vefat gibi çeşitli vesilelerle ve Mevlid kandillerinde okunan eser Osmanlı toplumunda en çok okunan ve sevilen dinî edebiyat ürünlerinden biriydi.

Hilye-i Hâkânî (Mehmed Hâkânî)

Mehmed Hâkânî 16. yüzyılda yaşamış divan şairlerindendi. Hilye-i Hâkânî Peygamber Efendimiz'in (sav) fizikî ve ahlakî özelliklerini anlatan bir "hilye" manzumesidir. Eser Türk-İslam edebiyatında hilye türünün en başarılı örneklerinden kabul edilir ve hattatlar tarafından sıkça istinsah (kopya) edilmiştir.

Telemak Tercümesi (Fenelon)

Fransız yazar François Fenelon'un Les Aventures de Telemaque adlı eserinin Türkçesine çevirisidir. 18. yüzyıl sonu ve 19. Yüzyıl boyunca Osmanlı aydınları tarafından okunmuş, Batı'dan gelen ahlak ve siyaset fikirlerini tanıtan önemli bir tercümedir. Eser ideal yönetici ve erdemli insan modelini işleyerek Tanzimat dönemine etki etmiştir.

Husrevnâme (Xenophon)

Antik Yunan tarihçi, asker, filozof ve yazarı Xenophon'un "Kyropaideia" (Kiros'un Eğitimi) adlı eserinin Osmanlı Türkçesine yapılan çevirisidir. Husrevnâme adıyla bilinen eser ideal hükümdarlık ve devlet yönetimi üzerine ahlakî ve siyasî dersleri ihtiva eder. Osmanlı'da "nasihatname" ve "ahlak" literatürünün bir parçası olarak okunmuştur.

Mukaddime (İbn Haldun)

14. yüzyılın büyük İslam tarihçi, sosyolog ve düşünürü İbn Haldun'un eseri Mukaddime "Kitabu'l-İber" adlı tarih kitabının girişidir ve toplumların yükseliş ve çöküş kanunlarını, medeniyet teorisini sistematik olarak ele alır. Osmanlı aydınları üzerinde derin etki bırakmış olup sosyal bilimlerin öncüsü kabul edilen çığır açıcı bir eserdir.

7. Hümayunnâme (Beydeba)

Beydeba'ya (Bidpai) ait Hint kökenli fabl derlemesinin (Kelile ve Dimne) Osmanlıca versiyonudur. Hayvan karakterler üzerinden ahlakî ve siyasî dersler veren hikâyelerden oluşur. Osmanlı'da devlet adamlarına ve eğitime yönelik "nasihat" edebiyatının en popüler eserlerinden biridir.

Gülistân (Sâdi)

Şirazlı Sâdi 13. yüzyılın büyük İranlı şair ve mutasavvıfıdır. Gülistân nesir ve nazım karışımıyla ahlakî hikâyeler, vecizeler ve öğütler içeren dünya klasiklerinden biridir. Osmanlı medreseleri ile saray çevrelerinde en çok okunan Farsça eserlerden biri olmuştur.

9. Mesnevi-i Şerif Tercümesi (Süleyman Nahifî)