Muskat'ta diplomasi: Riskler, tehditler, ihtiyatlılık

ABD-İran heyetleri Haziran 2025'teki 12 günlük savaştan sonra ilk defa, 5 Şubat 2026'da bir araya geldiler.

Uzun yıllardır bölgesel gerilimlerdeki tarafsızlığı sebebiyle, Ortadoğu'nun İsviçre'si tanımıyla bilinen Umman'ın başşehri Muskat'ta yapılan (Önce İstanbul'da yapılacağı gündeme gelmişti.) görüşmelerin ardından, ABD Başkanı Donald Trump'ın "Toplantı çok iyi geçti ve İran'ın gerçekten anlaşmaya varmak istediği anlaşılıyor" beyanı, bir yumuşama ihtimaline yorumlanıyor. Bununla birlikte İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakci'nin de "görüşmelerin çok iyi geçtiği"ni belirtmesi ve taraflar arasında mekik dokuyan Umman Dışişleri Bakanı Hamad el-Busaidi'nin "ciddi diyalog"dan bahsetmesi de, bölgede şimdilik ılımlılık şeklinde değerlendiriliyor.

Görüşmeler sonrasında, heyetlerin bir sonraki toplantı için anlaşarak ülkelerine dönmesi, diplomasi umutlarını yeşertti. Ayrıca görüşmelerin muhtevası tam açıklanmamakla birlikte, "İran'ın nükleer programının özet niteliğinde görüşüldüğü" uluslararası kaynaklarda kaydediliyor. Busaidi'ye göre, diplomasi diyaloğunun başlatılması hususunda en azından bir çerçevenin oluşturulması önemli. Dolayısıyla görüşmeler, gizliliğin korunmasını gerektiriyor.

Bir de İran'ın ilerleyen müzakere sürecinde de sürpriz bir saldırıdan korunmak istemesi veya İsrail'in saldırısına maruz kalma durumunu önlemeye çalışması hakkındaki teklifleri makul karşılanıyor.

Diğer taraftan Trump'ın 7 Şubat 2026 tarihli CNN International haberinde "Tahran'ın nükleer programına izin verilmeyeceğini" söylemesi, İran'a tehdit niteliğinde. Buna karşılık İran "düşük seviyede uranyum zenginleştirmeyi kapsayan sivil nükleer programını geliştirme hakkından vazgeçmeyeceğini" teyit ediyor. Karşılıklı bu ifadeler, Muskat görüşmelerine gölge düşürecek muhtevada.

Bir de görüşmelerde İsrail'in 7 Ekim 2023'ten itibaren Gazze'yi işgal etmesi, Lübnan, Suriye, Yemen, İran ve İran'ın bölgedeki Direniş Ekseni unsurlarına saldırıları da illâki gündeme gelmiştir. Muskat'ta yine zikredilen konular için de bir zemin aranması ihtimal dahilindedir.

Diplomasi yolunun kapısını aralayan Muskat görüşmeleri ciddi başlangıcı temsil etmekle birlikte, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 4 Şubat 2026'da yani Muskat'tan bir gün önce savaş konseyini toplaması, problem teşkil ediyor. Times of Israel gazetesinin 5 Şubat 2026 tarihli sayısında, Muskat görüşmeleri öncesinde Netanyahu'nun, İran rejiminin çöküşüne zemin hazırlandığını ima ederek diplomasi masasına tehditkâr bir üstünlük mesajı verdiği yazılıyor.