İsrail'in 31 Temmuz'daki suikastlarla, Ortadoğu'da topyekun savaş tehlikesi de belirdi.

Beyrut'ta Hizbullah'ın üst düzey komutanlarından Fuad Şükr'ün, sonra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın yemin töreni için Tahran'a giden Hamas Siyasî Büro Başkanı İsmail Haniye'nin suikastla öldürülmeleri bölgedeki kırılganlığı daha da yükseltti.

İran liderliğindeki "Direniş Ekseni'nin, İsrail'in İran, Lübnan ve Yemen'deki saldırılarına beklenen misillemesi öncesinde mekik diplomasisi yürüttüğü" anlaşılıyor. Elbette yürütülen diplomasinin, İran ve bölgesel müttefiklerinin eylemlerini şekillendireceği gibi, İsrail'in de bir sonraki adımını da nasıl atacağına dair pozisyon almasını sağlayacaktır.

Haniye'nin öldürülmesi sonrasında adından çok fazla bahsedilen Direniş Ekseni'nde ise başlıca İran, Suriye, Hizbullah (Lübnan), Husiler (Ansarullah) (Yemen), Asa'ib Ehl El-Hak (Irak), Hizbullah El-Nujaba (Irak), Kata'ib El-İmam Ali (Irak), Kata'ib Hizbullah (Irak), Kata'ib S. El-Shuhada (Irak), Fatimiyyun (Afganistan) ve Zeynebiyyun (Pakistan) unsurları bulunuyor. İran, bölgesel ve dış politikasının belirlemesinde ve yürütülmesinde ismi zikredilen Direniş Ekseni unsurlarıyla etkileşim halindedir.

Yine bu unsurlarla ilgili zaman zaman İsrail istihbarat ve güvenlik birimlerinin çatıştığı da biliniyor. Haniye'nin 26 Temmuz 2023'te Türkiye'yi ziyareti sonrasında, İsrail iç güvenlik teşkilatı Shin Bet'in başkanı Ronen Bar'ın 04 Aralık 2023'te "Hamas liderlerini Lübnan, Türkiye ve Katar'da öldürmeye yemin ettiği"ne dair ses kayıtları ortaya çıkmıştı. Bunun üzerine Türkiye'den "İsrail'in kendi topraklarında Hamas üyelerini hedef almasının ciddi sonuçlar doğuracağı" tepkisi gelmişti. Haniye suikastından, İsrail'in bu amacı için Tahran'ı seçtiği anlaşılıyor.

Diğer taraftan Mısır, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn İsrail'le imzaladıkları "İbrahim Anlaşmaları" ile "normalleşme" içerisindeler. Buna Suudi Arabistan, Fas ve Sudan'ın anlaşma imzalamadan İsrail'le ilişkilerinde iyileşme siyasetini de eklemek gerekiyor. Dolayısıyla İran ve İsrail arasında sıkışıp kalan Arap devletleri, ABD ve müttefikleriyle birlikte, bölgeyi yeniden tanımlayabilecek kapsamlı bir savaşın patlak vermesini engellemek için diplomasiyi kullanıyorlar.

İsrail-İran restleşmesi, İsrail'in Lübnan'ın muhtelif yerlerini vurması ve buna Hizbullah'ın cevap vermesi, İsrail'e destek amacıyla ABD donanma güçlerinin Doğu Akdeniz'de bulunduğu ve Haniye'nin yerine Yahya Sinwar'ın getrildiği haberlerine bir yenisi daha eklendi.