Yapısallığı, yeşilliği, yağmurları ile,
Bence Bursa, Balkanlar'ın baş şehri.
Birkaç günlük ziyaretimizde amacımız, geçmişten kalanları ziyaret etmekti.
Çoğu eseri görmeye vakit yetmedi.
Güzeller güzeli zümrüt yeşili Yeşil Cami'yi de göremedik.
İstanbul'a dönüşü bir gün önceye alınca, Osman ve Orhan türbelerin ede uğrayamadık.
Hızla İstanbul'a gitme telaşında iken, Süleyman Çelebi'nin önünden geçtiğimizi fark ettik.
"Çabuk dönelim, yanımdan geçti uğramadılar diye küser şimdi bize" dedim.
Harput'ta Arap Baba'ya uğrayamadık, hatta, "Ne kadar çok baba var; Nadir Baba, Murat Baba, Tayyar Baba, Kazım Baba, çok yorulduk ona da gitmeyelim" dedim. Sen misin diyen, yolun ortasında arabamız bozuldu, arabayı orada bırakıp ertesi gün tamirci bulup gelelim dedik fakat Arap Baba'nın bize küstüğünü anladık, kendisini ziyaret ettik. Ertesi sabah arabaya bakmaya gittiğimizde çalışıyor olmasına şaşmadık, mübareğin kırgınlığı gitmişti o ziyaretle adeta.
Süleyman Çelebi, Avrupa krallarının saray bahçesi gibi güzel bir bahçede yatmaktaydı. O ferah dört yanı açık türbesinden Bursa'yı bir taraça üzerinden seyreden Mevlit yazarı da, edebiyat dünyasının kralı değil miydi elbet böyle asude bir yerde kalıp yeni şiirlerini fısıldayacaktı rüzgârın kulağına.
Anadolu'nun baba ve dede olarak andığı kadim yatır kültüründe, Bursa onları sultan diye adlandırmış.
Çekirge semtine ismini veren de, Sultan Murat bile değil; fakir bir dilencidir.
Ki bu kişi "Çekirge Sultan" olarak halkın gönlüne kurulmuştur.
İsmi unutulan bu zat öylesine yoksuldur ki, hamam kapısında biri sadaka versin diye beklemektedir. Bir gün çığlıklar kopar hamamda, kadınlardan biri değerli küpesini kaybetmiştir. Dilenci adam içeri haber gönderir: "Kurnanın yanındaki deliğe bak." Dediği yerde küpeyi bulurlar.
Delisini, dilencisini veli edinen bu halk daha durur mu
Ünü, Sultan Murat'ın kulağına kadar gider.
Padişahın huzuruna getirildiğinde, kusursuz cevaplarla herkesi şaşırtır.
Murat, kapalı elini uzatır, ne olduğunu sorar, terler yoksul adam, "Bir atlarsın çekirge, iki atlarsın çekirge" deyip, daha sözünü bitirmeden padişah elini açar, elinden bir çekirge atlar. Bundan sonra kendisine "Çekirge Sultan" lakabı verilir. Aynı zamanda padişahın baş müneccimi olur.
Hüdavendigâr ile yan yana Çekirge semtinde yatmaktadırlar.
Elbet insanlar, şehit padişaha bir türbe yaptırmış lakin Çekirge Sultan'ı da ondan uzağa değil, hemen türbenin yanına almışlar.
Delisini, dilencisini padişahla bir tutup sultan yapan bu milletin manevi sultanları biter mi
Fakat yine aceleden Bursa'nın tapusunu elinde bulunduran Emir Sultan'ı unutuyorduk neredeyse. Bulunmamız gereken iş, ne kadar acele etsek de Emir Sultan'ı gücendirirsek imkânı yok yetişemeyiz dedik. Yolumuzu ona doğru çevirdik.
Yine Bursa'yı seyreden bir tepede bulduk Emîr Sultan'ı ve külliyesini. Emir Sultan, Yıldırım Bayezid'in kızı Hundi Fatma Hatun ile evlidir, Ekrem Hakkı Ayverdi'ye göre külliyeyi asıl yaptıran hanımıdır. Külliye, tevhidhâne olarak da kullanılan cami, derviş hücreleriyle diğer tekke bölümleri, imaret, türbe, hamam, mektep ile medrese binalarından meydana geliyordu. 18. ve 19. yüzyıllarda bir muvakkithane ve kütüphane ile çeşmeler eklenmiştir. Bugün sadece, 3. Selim'in depremde hasar gördüğünden 1800'lerde yaptırdığı cami ile türbe, hamam ve çeşmeler mevcuttur.
Külliyenin çevresinde zamanla herkes, Emir Sultan'a öte âlemde de komşu olmak istediklerinden Bursa'nın en büyük mezarlıklarından biri oluşmuştur.
Türbede, Emîr Sultan, Hundi Fatma Hatun ve oğulları Emîr Ali ile iki kızları gömülüdür.
Türbeyi XVII. yüzyılda ziyaret eden Evliya Çelebi, kapısı gümüş kaplama olan türbenin son derece zengin bir mefruşata sahip bulunduğunu, içinde çok sayıda altın ve gümüş şamdanların, kandillerin, mücevherli askıların, değerli hat levhalarının yer aldığını, Ravza-i Mutahhara dışında hiçbir türbede bu kadar kıymetli eşyanın görülemeyeceğini nakleder. Fakat daha sonra yenilenen külliyenin Avrupaî mimarisi Ahmet Hamdi Tanpınar'ı da hayal kırıklığına uğratmıştır: "Bu yaldızlı, helezonî çizgili emperyal üslûp içinde büyük Türk velisi Emîr Sultan âdeta dondurulmuş gibi yatar. Diğer mimari eserlerde taşı canlı mahlûk yapan ve göze bir kalp penceresi gibi açılan o ledünni halden burada eser yoktur."
Tekke bugün yok olmuştur.
Emir Sultan, 1368'de Buhara'da doğdu. Asıl adı Şemseddin Muhammed'dir. Seyyid olduğu için "Emîr", çömlekçilik yaparak geçimini sağladığı için "Külâl" ünvanları verilen ve "Emîr Külâl" diye tanınan babası, Buhara'nın tanınmış mutasavvıflarındandır.
Babasının vefatından sonra Şemseddin Muhammed, bir süre çömlekçilik yaptı, 17-18 yaşlarında hac için Buhara'dan ayrıldı. Birkaç yıl Medine'de kaldıktan sonra Bağdat'a uğradı devrin âlimleri ile görüştü, onlara misafir oldu. Ardından Bursa'ya gitti, burada ilk olarak bir mağaraya yerleşti.

1