Büyük insan, fani yaşamının ötesinde sadece bir milletin değil, insanlığın ve tarihin malı olarak yaşamaya devam edendir. Kişiler ölümlüdür, arkalarında bir düşünce düzeni bırakanlar ölmezler. İşte Atatürk, bu görüşe örnek gösterilenlerin başında gelir. 'Anıtkabir Şeref Defteri'ne göz attığımızda Cumhurbaşkanlığı makamına oturmuş önemli şahsiyetlerden: İsmet İnönü'nün: 'Devletimizin bânisi ve milletimizin fedakâr sadık hâdimi insanlık idealinin âşık ve mümtaz siması, eşsiz kahraman Atatürk! Vatan sana minnettardır.'(1938) sözü;

Celal Bayar'ın: 'Seni halife yapmak, padişah yapmak isteyenler oldu. İltifat etmedin. Millî irade yolunu seçtin. Hayat ve şahsiyetini milletin hizmetine vakfettin. Türk'ün gıpta ettiği, övdüğü vasıflara maliktin. Bütün bu meziyetlerinle Türk'ün tâ kendisi idin.' (1953) sözleri çok önemlidir.

Atatürk'ün:"Hakîr olduysa millet şânına noksan gelir sanma, yere düşmekle cevher sâkıt olmaz kadr ü kıymetten" gibi Namık Kemal'in deyişlerinden etkilendiği; vatan, millet yolundaki duygu ve düşünce dünyasının şekillenmesinde ve bunlarla birlikte, kendisindeki millî heyecanın gelişmesinde etken olduğu kanısı hâkimdir.

Atatürk'ü anlamak, Atatürkçü düşünceyi canlı tutmanın ilk basamağı olup Atatürkçü akımın temeline inmeyi zorunlu kılar. Bu temel, gerçekleştirdiği devrimlerin tümüdür. Türk halkının yaşamında Atatürk, bir fasıl değil, bitimsiz bir başlangıçtır. Tamamlanmış olmayan yenilikleri emanet ettiği genç kuşakları bekleyen en önemli görev, bu başlangıcı bilinçli olarak sürdürmektir. "Benim yaptığım işler, biri diğerine bağlı ve lüzumlu olan şeylerdir" diyen ve Cumhuriyet Türkiye'sinin bir simgesi olan Atatürk, kişiliği ve devrimleriyle bir bütündür.

Atatürk ve Cumhuriyet bizler için, birbirinden ayrı düşünülemeyen iki yüce kavramdır. Mustafa Kemal önce işgal altındaki Anadolu'yu düşmandan kurtarmış, sonra cumhuriyeti kurmuş, kültür, sanat, sağlık ve ekonomi gibi pek çok konuda yenilikler getirip çağdaş ve medeni bir dünyada var olabilmek adına gerekli devrimlere bir ömür adamıştır.

Fikirleriyle tarihe yön veren Atatürk, Türk milletinin kalbinde ebedîleşmiştir. Atatürk ve Cumhuriyet için ne kadar iyi ve güzel şeyler düşünsek yine de azdır. Atatürk'ün manevi mirasçıları olarak, yani ilmi, aklı ve düşünceyi kullanarak ilerlemek için amacımız "Tek bir ağaç gibi hür ve bir orman gibi kardeşçesine" yaşamayı becerebilmek olmalıdır.

Yenilikleri ayrı ayrı devrimler olmaktan öte, bir birini tamamlayan büyük bir devrimdir. ünkü, Atatürk devrimi yüzyıllardır süregelen bir oluşun, tarihle hesaplaşmasıdır.

Atatürk'ün Gençliğe Hitabe'sinde dile getirdiği: "... Memleketin dahilinde iktidara sahip olanlar gaflet ve dalalet hatta hıyanet içinde bulunabilirler. Hatta bu iktidar sahipleri şahsi menfaatlerini, müstevlilerin siyasi emelleriyle tevhid edebilirler. Millet fakrü zaruret içinde harap ve bitap düşmüş olabilir.

Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte; bu ahval ve şerait içinde dahi vazifen; Türk İstiklâl ve

Cumhuriyetini kurtarmaktır!" söylevi geleceği en iyi bilen Atatürk'ün en bilinçli deyişidir.

Köklü dönüşümlere yol açan önderlere ulusun borçlu olduğu saygı ve sevgi, abartılıp yas ayinine dönüştürülmeden, ilkelerine sahip çıkıp, gelecek kuşaklara toplum için yaptıklarını sevdirme biçiminde olmalıdır.

Atatürk'ü anlamanın ve ilkelerini yaşatmanın doğru yolu eserlerine sahip çıkıp onu geliştirmektir. Eserlerine sahip çıkmanın yolu da ulusal eğitimden geçer.

Ulusal eğitimin önemini Atatürk: "Bizim takip edeceğimiz maarif siyasetinin temeli, evvelâ, mevcut cehli izale etmektir. Umum köylüye okumak, yazmak ve vatanını, milletini, dünyasını tanıtacak kadar coğrafi, tarihi ve ahlâki malumat vermek maarif programımızın ilk hedefidir." Diyerek işaret etmiştir.

İşaret ettiği yolda net ve en etkili ifadeleri kullanan Atatürk çeşitli konuşmalarında: "Muallimler! Sizin muvaffakiyetiniz, Cumhuriyetin muvaffakiyeti olacaktır... Hiçbir zaman hatırlarınızdan çıkmasın ki Cumhuriyet sizden (fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür) nesiller ister."; biçiminde eğitim öğretimin önemini vurgulamıştır.

Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti'ni kurarken söylediği "Cumhuriyetin kuruluşu ne bir soy ne bir ideoloji ne de bir din üzerine kurulmuştur; cumhuriyeti kültür üzerine kurduk." sözü son derece önemlidir.

Atatürk'ün ulusal eğitimle ilgili görüşleri, insana geniş ufuklar çizmektedir. 01 Kasım 1928'de Türk harflerinin kabulü ve 01 Ocak 1929'da bütünüyle uygulamaya geçişi harf devrimi ile okumasız, yazmasız kalmış olgun kuşaklara yeni harflerle okumanın, yazmanın öğretilmesi 'Millet Mektepleri' adı verilen atılıma yol açmıştır.

Atatürk'ü anlamak, bir noktada Atatürk'ün bağımsız Türkçe, bağımsız dil ülküsü için gerçekleştirdiği dil devriminin ereğini en güzel biçimde belirten "Ulusal duygu ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin ulusal ve zengin olması, ulusal duygunun gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili dillerin en zenginlerindendir. Yeter ki bu dil, bilinçle işlensin. Ülkesini yüksek bağımsızlığını korumasını bilen Türk ulusu, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır..." sözünü iyi kavramaktan geçer. İslâmiyetin etkisiyle yabancılaşan Türkçemize ilk tepki, II. Murat'tan gelmiş, dilimizi sadeleştirme ve onu geliştirme düşüncesi ise Atatürk'ün ilkelerinden doğmuştur.