Dışkının tıbbî, kimyevî ve fizikî özelliklerini bilmek ayrı bir uzmanlık gerektirdiği için bu konular bizim alanımız dışında olup, meseleyi ehillerine havale ederiz. Burada bizi tefekküre sevk edecek, oradan ibret çıkarıp enfüsî muhasebeye yönlendirecek mevzuları dile getirmek isteriz.

Diyorum ki; sonsuz kere hamdolsun Rabbime, dışkının kendisini ve çıkışını iyi ki doğrudan görmüyoruz. Doğrusu normalinde de görülmesi gereken bir şey değil aslında, zarurî durumlar hariç. Büyük abdesti yapabilmenin büyük bir nimet olduğu o kadar açıktır ki, hakkında menkıbelere varan nakiller, bizi bu konuda daha fazla bahsetmeye mecbur bırakmamaktadır. Aksine, büyük abdesti yapamamanın ne kadar büyük bir musibet olduğunu düşünmek bile, bu sıradan görünen fıtrî eylemin ehemmiyetini gösterir.

Büyük abdestin doğrudan kişinin sağlığıyla alâkalı olduğu gibi; sıkıntı ve stres gibi hâllerden de etkilendiği bilinen bir gerçektir. Hastanedeki yatış sürecinde yaptığım tetkiklerde rektumu öğrendim. Kalın bağırsağın son kısmında bulunan, makata kadar olan yaklaşık 15 cm'lik bir bölüm imiş. Vücuttan atılacak dışkı burada depolanır. Rektum, depo görevinin yanı sıra genişleyebilir, gelen dışkıya göre iç hacmini artırarak şekil alabilir. Dışarı çıkması için mukus salgılar. Doku yapısındaki sinirler de dışkıyı dışarıya doğru iter. Buradaki iç hareketler, tıbbî bilgiler fazlalaştıkça insanın hayretini arttırıyor. Ben bunun haricinde size stomadan bahsetmek ve oradaki dışkılama ile rektumdaki dışkılamanın farkına dikkat çekerek, normal dışkılamanın hakikaten büyük bir nimet olduğuna bir kere daha dikkat çekmek istiyorum.

Karın duvarı üzerinden açılan yaklaşık 3 cm çapındaki yuvarlak delikten, bağırsağın dışkıyı çıkaracak şekilde kesilip karın derisine dikilmesiyle stomamız yerini buluyor. İşbu stoma ile rektum-makat mesafesi yaklaşık 70 cm imiş. Kalın bağırsakta kademe kademe gaita işlenerek rektuma kadar gidiyor ve orada atılmayı bekliyor. Son kademeden 70 cm daha yukarısında ise dışkı dışarı çıkıp stoma torbasında toplanır. Yani kalınbağırsaktaki işlenme işlemleri nihayete ermeden atıklar torbaya geçiyor.

Torbaya geçmesi esnasında gaz gelirse yanımdakiler duyuyor. Elbette mazeretimi bildikleri için hoş karşılıyorlar; bilmeyene de gülümseyip geçiyorum. Gaz önce torbayı şişiriyor, daha sonra yavaş yavaş o şişlik iniyor. Torbanın içerisine tıbbî bir mekanizma olarak karbon filtre koymuşlar; o şey, gazın kokusunu alıyor.