Ekonomide daralma veya yavaşlama ihtimali

Geçen yazıda, enflasyon korkusuyla, ülkelerin, bilerek ve isteyerek ekonomilerini resesyona sürüklemeye çalıştıklarını, tartışmıştık. Bugün cevabını arayacağımız soru Türkiye'nin resesyona girme ihtimali olacak.Resesyon ihtimalini güçlendiren muhtemel olgular:1) İhracatın 55'sini, resesyon yaşanacağı kesin olan OECD ülkelerine yapıyoruz. Ucuz enerji ve işçilik ile lojistik avantajlarına rağmen Türk firmalarının ihracat artış hızları duraksayabilir.2) İmalatçı Türk firmaları da diğer ülke firmaları gibi, hammadde fiyatlarının artması veya malsız kalma ihtimaline binaen, depolarını, mamul ya da yarı mamullerle tıka basa doldurmuş durumda.İlaveten, TL'nin değer kaybetmesinden asgari düzeyde zarar görmek ve fiyat artışlarından yararlanmak için, dağıtım ve pazarlama zincirindeki toptancı, pazarlamacı, market ve hatta tüketiciler bile mal stoklamışlar. Hammadde fiyatlarının düşmesi sürecinde "mal stoklayan herkes" zarar edeceği için yeni mal siparişleri ciddi oranda azalacak ve bu, yurtiçi satışları yavaşlatacaktır.3) OECD ülkeleri ekonomide daralma sağlamak için faizleri artırdı. Faiz artışları, Türkiye'nin yurtdışı borçlanmalarını ya çok azaltacak ya da pahalılaştıracaktır. Her iki durumda da yurtiçi iktisadi faaliyetler, olumsuz etkilenecektir.4) Türkiye'deki yüksek enflasyon, hanelerin reel gelirlerini, kesin olarak azalttığı ve azaltmaya devam edeceği için yurtiçi tüketim harcamaları da azalacaktır.Resesyon ihtimalini zayıflatan olgular: 1) Seçim yılında hükümet, ekonomide istikrarı sağlamak için ılımlı da olsa bir daralmayı veya soğumayı tercih etmeyecek; tam tersine ekonomiyi enflasyon ateşiyle ısıtmaya çalışacaktır.2) Son bir yılda Türkiye'de 2.717.000 kişi istihdam edilerek iş gücüne eklenmesiyle ilave maaşlar, yeni talepler oluşturacaktır. 3) Son yedi ayda asgari ücrete 94, memur ve emekli maaşlarına 78 zam yapıldı; parasal da olsa bu ücret artışları iktisadi faaliyeti kısmen canlı tutabilir. 4) Bir yıl önce 2.480 Milyar TL olan Türk Lirası kredilere ilaveten bankalar, 1.400 Milyar TL ilave kredi vererek iktisadi faaliyeti alevlendirdi.5) 2020'nin son çeyreğinden bugüne kadar, yedi çeyrektir firmalar, daha önce eşi benzeri görülmemiş miktarlarda kâr ettiler. Bu kârların çok az bir kısmı temettü olarak dağıtıldı. Bakiyesiyle de, ya yatırım harcaması yapıldı ya da yapılıyor.Yeri gelmişken firma yetkililerine, yatırımlarını ertelemelerini öneriyorum çünkü tecrübeli sanayiciler de bilir ki "işler hızlı gittiğinde (yani çok para kazanılan dönemlerde) güğümler doldurulur, işlerin kesat gittiği dönemlerde de, güğümdekilerle, yatırım harcaması yapılır."Kesat dönemlerine