Hakikat ve suret...

Her şeyin bir sureti (şekli, görünüşü) bir de hakikati vardır. Büyük benzerliğe rağmen aralarında muazzam farklar vardır.

Suni (yapay) bir elma, armut, portakal, üzüm, muz düşünün. Bunlar renk ve görünüşte hakikisine çok benzer ama tatları yoktur, kokuları yoktur. Bunlar süs için yapılmış şeylerdir... Şüphesiz suret hakikatin yerini tutamaz, onun yerini dolduramaz. Suretin hakikatle mücadele etmesi düşünülemez. Aralarında çarpışma olsa suret derhal yere serilir... Hakikat mutlaka suretten üstündür...

Eshab-ı kirâmın (aleyhimürrıdvan) imanları da, ibadetleri de hakikatti, bizimki gibi suret değildi. Onlar manen çok yükseldiler, himmetleri de öyle yüceldi... Onları hiçbir şey korkutmadığı gibi hiçbir şey de gözlerinde büyümüyordu. İmanları ve güzel ahlâkları onlara yetmişti. İnsanlara iyilik yapmak en büyük arzularıydı...

Kadisiye Savaşından önce başkomutan Sa'd İbni Ebi Vakkas radıyallahü anh, İran başkomutanı Rüstem'e, Rıb'iy bin Amir'i elçi olarak gönderdi. Rıb'iy mağrur Rüstem'in yanına girdiğinde; tahtını altından yapılmış, inci ve yakutlarla süslenmiş buldu. Rıb'iy hazretleri bu manzaraya gülerek baktı ve hiç önem vermedi. Rüstem sordu:

-Bu kadar uzun mesafeyi katederek buralara kadar niçin geldiniz

-Bizi Allahü teâla gönderdi. Görevimiz de; insanları insanlara veya başka şeylere tapmaktan kurtarıp, bütün kâinatı yoktan var eden ve dilediği anda da yok etmeye muktedir olan Rabbimize ibadet etmeye; diğer dinlerin zulmünden kurtarıp, İslamın adaletine, dünyanın darlığından çıkarıp, dünya ve ahiretin genişliğine kavuşturmaktır. Kabul ederseniz el kaldırmadan geri döneriz, bizim kardeşimiz olursunuz. Reddedenlerle de Allah'ın vadi tahakkuk edinceye kadar savaşırız.

Başkomutan Rüstem imanla şereflenseydi; hem makamı mevkii ona kalacaktı, hem de ahirette ebedi saadete kavuşacaktı. Ama nasibi yoktu...

Aradan uzun yıllar geçti. Müslümanlar, Allahü teâlânın kendilerini bir gaye için gönderdiğini unuttular... Dünyaya meylettiler. Risâlete inanmayan, ahirete dönüş hesabını düşünmeyen bir insanın eğlenceli ve başıboş hayatı gibi yaşadılar. Cenab-ı Hak da onlara milletlerin en fena ve en vahşisi olan Moğolları musallat kıldı. Moğollar, onları kılıçtan geçirip kanlarından nehirler akıttılar, her türlü işkenceyi yaptılar...