Önce Yunus Emre'nin onun hakkındaki meşhûr olmuş birkaç kıtasını alalım, ondan sonra Veysel Karanî'nin üç şahsiyetini sırasıyla tarif etmeye çalışalım.

Yunus Emre'ye izafe edilen "Yemen illerinde Veysel Karanî" isimli İlâhî tarzındaki şiir biraz uzuncadır. Buraya bir kısmını aldık.

Ayrıca, değişik nüshalara baktığımızda, bazı mısraların, hatta bazı dörtlüklerin birbirinden farklı olduğunu görüyoruz. Biz doğruya en yakın olan ve mana bütünlüğü bulunan kısımları tercih ettik.

Şimdi söz Yunus Emre'nin:

Urum'da Acem'de âşık gezdiği,

Yemen illerinde Veysel Karanî.

Allah'ın Habibi "dostum" dediği,

Yemen illerinde Veysel Karanî.

Şiirin birinci mısrasında geçen iki tabire de açıklık getirerek konuya öyle devam edelim: "Urum" tâbiri ile "Diyâr-ı Rûm," "Acem" tâbiriyle de İran, yani "Diyâr-ı Acem" kastediliyor. Şiirde, Veysel Karanî'nin buraları da gezdiği ve buralarda çokça sevildiği nazara veriliyor.

Elinde âsâsı hurma dalından,

Sırtında hırkası deve yününden,

Hiç yalan çıkmaz onun dilinden,

Yemen illerinde Veysel Karanî.

Anasından destur aldı, durmadı,

Kâbe yollarını geçti, boyladı,

Geldi ol Resûl'ü evde bulmadı,

Yemen illerinde Veysel Karanî.

Peygamber camiden evine geldi,

Üveys'in nurunu kapıda gördü,

Sordu Aişe'ye: Eve kim geldi

Yemen illerinde Veysel Karanî.

Yunus der ki, gelin biz de varalım,

Ayağın tozuna yüzler sürelim,

Hak nasip eylesin, komşu olalım,

Yemen illerinde Veysel Karanî.

«

"Deve çobanı" olarak da bilinen Veysel Karanî, aslen Yemenlidir. Doğduğu köy ve bağlı bulunduğu Karan aşireti sebebiyle de ona "Karanî" denilmiştir.

Doğum tarihi tam olarak bilinmemekle beraber, Milâdî 594 senesi olduğu tahmin ediliyor. Vefat tarihi ise 657. Mezar yeri kesin olarak bilinmemekle beraber, İslâm diyârının muhtelif yerlerinde onun ismiyle inşâ edilen cami ve türbe var.

Veysel Karanî, dünya gözüyle görüşemediği Hz. Peygamber (asm) tarafından çokça sevildiği için, ümmet-i Muhammed de onu ziyadesiyle sevmiş ve onun adına ziyaretgâhlar yapmıştır. Buna göre, Yemen'de, Şam'da, İran'da, Özbekistan'da ve Anadolu'da birkaç yerde Veysel Karanî ismiyle anılan türbe ve cami var. Türkiye'de en meşhûr olanı, Siirt'e bağlı Baykan ilçesi yakınlarında bulunan Ziyaret beldesindeki Veysel Karanî külliyesidir.