Onlar neden tutsak oldular

Namaz ibadetini yerine getiren insan, bütün varlığın hal diliyle yaptığı ibadetin de şuuruna varır. Böylece varlığa bu hikmet nazarıyla bakar; varlığın yaratıcısıyla olan Yaratıcı- yaratılmış münasebetini okur. Artık onun gözünde her bir varlığın kıymeti, Yaratıcısı yönüyle değer kazanır. Zati değeri bir iken, bu vesileyle değeri bin olur.

Namaz kılmayan kişi böylesi bir bakış açısından mahrumdur. Dolayısıyla onun gözünde varlığın kıymeti binden bire düşer. Bu ise varoluşa yapılmış bir tahkirdir. Bu sebepledir ki, namaz kılmayan bir insanın günah ve vebali sadece şahsi bir günah değil bütün varlığı doğrudan ilgilendiren bir günah ve vebaldir.

Yoksulu doyurmak bir infak ameliyesidir. Kişi kendi bencilliğinin çeperinden ancak infak ile kurtulur. Allah'ın ona bol bol verdiğinden o da muhtaç olanlara bol bol verir. Böylece nimet cinsinden şükrünü eda etmiş olur.

İnfak etmeyen insanlar nankör kütüğüne kaydolur. Çünkü onlar şükürlerini yerine getirmemişlerdir. İnfak mala- mülke bereket getirdiği gibi, faiz gibi büyük günahları toplumdan defedici bir misyona da sahiptir. İnfakın olduğu toplumda faiz yaşayamaz. Faizin yer bulduğu, yerleştiği yerler infaktan mahrum yerlerdir. Bu sebepledir ki infak etmemek sadece kişisel bir vebal olmaktan çıkar, toplumda faizin yerleşmesine doğrudan katkısıyla içtimai bir sorumluluk haline gelir.

Batıla dalanlarla beraber dalmak, o toplumda emr-i bilmaruf ve nehy-i anilmünker farizasının askıya alındığının habercisidir. İyiliğin emredilmediği toplum doğrularla, güzelliklerle, geleneklerle arasına mesafe koymaya başlar. Zamanla maruf unutulur, yeri boşalır, ne kadar kötülük ve istenmeyen davranışlar varsa maruftan boşalan yeri onlar doldurur.

İşin başında marufu emir, münkeri nehiy dengeli olarak yapılmadığından münker kökleşir ve onları toplumdan söküp atmak imkansız hale gelir. Halbuki bu iki unsur işin başında dengeli olarak sürdürülse hem marufun toplum hayatında kökleşmesi gerçekleşir hem de istenmeyen davranışların vücut bulması önlenmiş olur.

Bu sebeple de batılın batıl olduğunu bildiği halde onlarla beraber batıla gidenlerin yaptıkları sadece bireysel bir günah veya vebal olmaktan çıkar, toplumun kokuşmasına, değerlerin bitip tükenmesine sebep olan büyük bir vebal ve günaha dönüşür.