Hat hocasının yanına ilk geldiği gün, çırağın elinde ne bir icazet ne de kimseden alınmış bir söz vardı. Kamış kalemi eline aldı, divit mürekkebini hazırladı, meyilli tahtaya yaslanmış kâğıdın üzerine tek bir dikey çizgi indirdi: elif. Çizgi eğri çıktı. Mürekkep bir yerinde taştı, bir yerinde eksik kaldı. Hoca baktı, uzun uzun sustu. Kimse ondan izin istemesini beklemiyordu zaten. Yanlış elif de elif sayılırdı; çünkü meşk, icazetten önce başlardı.
Hüsn-i hat geleneğinde icazetname, yıllar süren meşkin ucunda gelir. Hocanın, artık çırağın kendi imzasıyla yazabileceğini, bir başkasına öğretebileceğini tasdik ettiği vesikadır bu. Ama gözden kaçan bir ayrıntı vardır: icazet, öğrenmenin değil, öğretmenin iznidir. Kimse ilk elifi çizmeden önce bir belge beklemez. Hafızlıkta da durum farklı değildir; çocuk ilk sureyi ezberlemeye koyulurken elinde bir sened yoktur, sened yıllar sonra, zincirin kendisine ulaştığını yalnızca tasdikler. Tekkede mürid, seyrine ilk adımını atarken şeyhinden bir yetki belgesi istemez; irşad makamı çok sonradır. Başlamak için hiçbir zaman izin gerekmemiştir; izin, ancak başkasına yol göstermek istendiğinde sorulur.
Bugünün insanı ise tuhaf bir tersliğe düşmüş durumda. Yazmayı bir gün erteleyen, ilk cümlesini "daha hazır değilim" diyerek bir yıl öteye atar. Bir zanaat öğrenmek isteyen, ustalaşmadan tezgâh açamayacağını düşünüp çıraklığa bile adım atmaz. Yıllardır dargın olduğu kardeşini arayacak olan, "doğru an" gelsin diye telefonu hep aynı rafta bırakır. Seccadeye dönmek isteyen, önce "layıkıyla" kılabilmeyi şart koşar kendine; oysa hiçbir ilk rekât mükemmel kılınmamıştır. Hepsi, hiçbir zaman gelmeyecek bir icazeti bekliyor.
İki bin yıl önce Seneca da bir dostuna yazdığı mektupta benzer bir uyarıda bulunmuştu: Elimizdeki hiçbir şey gerçekten bize ait değildir, yalnızca şimdiki an bizimdir; geleceği bekleyerek yaşayan, aslında hiç yaşamamış sayılır. Roma'nın stoacı filozofuyla Osmanlı'nın hat hocası, birbirlerinden habersiz, aynı noktada buluşuyor: ikisi de başlamanın bir garantiye değil, bir cüret anına bağlı olduğunu biliyordu.
Bu cüret, küçük meşk masalarından büyük kararlara kadar aynı çizgiyi izliyor. Aylardır yürüyen "Terörsüz Türkiye" süreci, kimsenin sonunu önceden bilerek başlamadığı bir teşebbüs; karar, henüz yazılmamış bir akıbetin üzerine atıldı. İcazetini tarihten değil, cüretten aldı. Antalya'da süren COP31'de de benzer bir sabırsızlık seziliyor; iklim için atılması gereken adımlar, kusursuz bir küresel uzlaşıyı bekleyemeyecek kadar acele ediyor.

18