Zamanın sarkaçları henüz okyanusların karanlık diplerine uzanan kalın çelik halatları yeni yeni
sallandırırken, insanoğlu yeryüzünün tüm mesafelerini avuçlarının içine aldığını vehmetmişti. Gürültülü tellerin, kıtaları birbirine bağlayan ateşli haberleşme ağlarının tarihi kökünden sarstığına
inandırıldık. Oysa yeryüzü yolculuğunun seyrini asıl değiştiren fırtına, şatafatlı kürsülerden
değil, evlerin loş, rutubetli köşelerinden koptu. Suyu ve sabunu döngüsel bir sabırla çalkalayan,
insan bedenini hane içi mesainin o ağır, yıpratıcı esaretinden çekip çıkaran sessiz bir tekne... Bu
efsunsuz icat, insanlığın yarısını küresel iktisadın damarlarına adeta yeniden üfledi. Ailelerin kök
hücrelerini, nesillerin inkişaf ritmini ve toplumsal ahengi derinden sarsan bu alttan alta büyüyen
dalga, kibirli teknoloji sunumlarından çok daha sarsıcı bir inkılaptı. Hızın baş döndürücü kibrine
kapılıp, en büyük devrimlerin en sessiz eşiklerde doğduğunu, hakikatin gürleyerek değil
usulca süzülerek geldiğini ne çabuk unuttuk.

İktisadın o buz gibi soğuk, kâğıt kokan koridorlarında, güçlünün kendi ihtirasını evrensel bir tabiat
kanunuymuş gibi yığınlara dayattığı koyu bir tahakküm hüküm sürer. Güya kurallardan arındırılmış,
kendi haline bırakılmış o dokunulmaz pazar efsanesi, aslında siyasi bir tercihin ustalıkla giydirilmiş
libasıdır. İnsan fıtratını hiçe sayarak yeryüzünü koca bir mezat alanına çeviren bu yaldızlı
aldatmacayı eskilerin o derin feraseti fecr-i kâzib sözüyle, yani gecenin en zifiri vaktinde ufku
aydınlatır gibi yapıp yığınları daha koyu bir karanlığa terk eden yalancı şafak ile tarif ederdi.
Bugün hiçbir vicdan, çocukların ağır tezgâhlarda öğütülmesini yahut zehirli hasatların
sofralara taşınmasını savunamıyorsa, demek ki mesele kuralsızlık felsefesi değil, o kuralların
hangi muktedirin sınır tanımaz ihtiraslarını meşrulaştırmak üzere kaleme alındığıdır.
Kendilerini kaidelerin üstünde gören bu gölgesiz sermaye, işlerine gelen kısıtlamaları doğanın
kanunu gibi sunarken, menfaatlerine dokunan en ufak bir tedbiri eşkıyalıkmış gibi yaftalamaktan
zerre hicap duymaz.

Kuzeyin buz tutmuş, pürüzsüz yollarında ağır ağır direksiyon sallayan bir adam ile, Doğunun tozlu,
kavurucu güzergâhlarında ter döken bir başka adamın nasibi arasındaki o uçurum, ne saf bir hünerle
ne de adaletin terazisiyle izah edilebilir. Sermayenin, yaldızlı kâğıtların ve ticari malların
sınırlar ötesinde bir şahin gibi özgürce süzülmesini emreden o kibirli metinler; sıra toprağa
kendi ağır gölgesini düşüren insan emeğine, nefes alan cana geldiğinde aniden lal olur, devasa
gümrük kapılarına paslı kilitler vururlar. Bir yanda varlığı kâğıtlardan ibaret, toprağa zerre
gölgesi düşmeyen paranın hudut tanımaz hürriyeti kutsanırken, diğer yanda etten ve kemikten ibaret
insanın toprağa mıhlandığı bu sessiz tezat, adaletin bağrına saplanmış en soğuk hançerdir. Yıllarca
devlet aklının koruyucu şemsiyesi altında kendi endüstrilerini palazlandıranlar, çatıya ulaştıktan
sonra merdiveni sessizce tekmelemiş ve aşağıda kalan biçarelere sınırları ardına kadar açma
telkinini üflemiştir.

Evet, sermayenin sınır tanımayan bu hızı yeryüzüne göz alıcı bir teknolojik ivme kazandırmış, veri
ağlarını saniyeler seviyesine indirmiş olabilir. Lakin bu sanal rüzgârın bedeli, toplumların
omurgasını oluşturan hakiki üretimin sarsılmasıdır. Devletin o ağırbaşlı ve koruyucu gölgesi,
piyasayı sakatlayan bir müdahale değil; tam aksine, vahşi hırsların toplumsal huzuru
parçalamasını engelleyen yegâne sütundur. Ufuksuz bilançoların burun kıvırdığı devasa yolları
açan, koca bir ulusun omurgasını çelikten ören irade, rüzgârın merhametine sığınmış bir rastlantı
olamaz. Toprağa düşen her tohum mutlak bir risk taşır; lakin o tohumun kök salması için gereken
suyu, sabrı ve kalkanı sağlayan, cılız fidanı fırtınalara karşı koruyan o köklü iradenin bizatihi
kendisidir.

Günümüzde mali yapılar öylesine baş döndürücü bir hıza ulaştırılmıştır ki, toprağı yaran, demiri
döven gerçek üretime akması gereken kaynaklar, anlık kazançların peşinde sanal bir seraba
sürüklenme tehlikesiyle yüz yüze bırakılmıştır. Saniyeler içinde okyanuslar aşan, ne toprağa değen
ne de güneşte kavrulan bu sanal sermaye, yeryüzünde cüssesi dahi bulunmayan gölgesiz bir
illüzyondur. Hâlbuki var olmanın yegâne ispatı, o kavurucu sıcağın altında alnından damlayan terle,
nasır tutmuş elleriyle toprağın bağrına kendi ağır gölgesini düşürenlerin sessiz duruşunda gizlidir.

İşte bu yüzdendir ki, emekle bağını koparmış bir servet arayışı, gölgesizlerin yeryüzündeki