1968 yılı. Bilim insanı George Land, başlangıçta NASA'nın en parlak mühendislerini seçmek için kurguladığı o meşhur zekâ testini bu kez 1.600 çocuk üzerinde deniyor. Beş yaşındaki bu çocukların yüzde 98'i, dünyayı algılama biçimleriyle "dâhi" çıkıyor.

Aynı test, on beş yıl sonra o çocuklara tekrar yapıldığında ortaya çıkan tablo sarsıcı: Dâhilik oranı sadece yüzde 2.

Çocukların zekâsı elbette buharlaşmadı. Sadece o yeknesak çark, yıllar boyunca onlara hazır cevapları ezberletirken; içlerindeki o muazzam soru sorma yetisini, eşyaya ve hadiselere şaşırma refleksini söküp aldı. Büyümek, hayret etmeyi unutmaktı. Ve işte bugün, gökyüzü yanarken esnemek dediğimiz şey tam da bu: her şeyi gören ama hiçbir şeye gerçekten şaşıramayan, öğretilmiş bir tepkisizlikle donup kalmış bir toplumsal bilinç hali.

Bu sarsıcı istatistiğin bugünün dünyasıyla ne ilgisi var Cevap, tam şu an gözlerimizin önünde akıp giden felaketler silsilesine verdiğimiz o ürpertici tepkisizlikte gizli.

Ortadoğu'nun göklerini yırtan füzelerin gürültüsüne bir anlığına kulaklarınızı tıkayın. Zira asıl fırtına, dumanlı savaş meydanlarında değil; binlerce kilometre ötedeki lobi koridorlarında ve lüks emlak ofislerinde kopuyor. İngiliz basınına sızdırılan iddialara göre; Tahran yönetiminin tepe isminin veliahdı olarak anılan Müçteba Hamaney'in kontrolüne, Kuzey Londra'nın en seçkin semtlerinde tam 73 milyon sterlinlik devasa bir lüks malikane portföyü devrediliyor. Yoksul kitleler savaşmaya ve ölmeye çağrılırken; elitlerin servetleri o düşman belledikleri başkentlerin en güvenli limanlarında el değiştiriyor.

Kan coğrafyanın mazlumlarına, servet küresel elitlere.

Sahnede oynanan bu kanlı tiyatroyu "yeni bir kriz" sananlar, tarihin tekrarlayan o acımasız ritmini gözden kaçırıyor. Beyaz Saray'da toplanan papazların Trump'ın etrafını sararak onu kutsamaları; meselenin salt bir siyaset değil, ilahiyat kılıflı bir küresel dizayn olduğunu gösteriyor. Bu dizaynın haritası ise giderek daha açık serilmektedir.

Nitekim Amerikan Wall Street Journal gazetesinin son dönem analizlerinde dikkat çekici bir eğilim göze çarpıyor: Bazı Batılı stratejistler, İran'ın zayıflamasıyla oluşacak bölgesel boşluğu Türkiye'nin doldurmasına izin verilmemesi gerektiğini, Ankara'nın bu süreçte dengelenmesi gerektiğini işliyor. Olan biten hiçbir şey tesadüf değil; bu yangının nihai hedefi, coğrafyanın son bağımsız kalesini kuşatmaktır.

Dünya, bu kanlı mühendisliğin ağır bedelini ödemeye başladı bile. Varil fiyatlarının 150 dolara tırmanabileceği ve dünyanın hızla derin bir resesyona girmek üzere olduğu uyarısı yapılıyor.

Bu mürailiğin ne yazık ki bölgesel taşeronları da var. "İslam davası" kılıfına bürünmüş mezheççi bir akıl, kitleleri uyuşturan bir ideolojik körlük üretiyor. İran eksenli bu yapı; Suriye'de, Karabağ'da ve Irak'ta milyonlarca masumun acısı üzerinden kendi nüfuz alanını genişletmekten geri durmadı. Kafkasya'ya açılan o tarihi koridoru kesmek için de aşılmaz bir mezhep seddi ördü.

Bu tablo karşısında şu soruyu sormadan geçmek olmaz: Küresel sömürü düzeni, elindeki devasa teknolojik güce güvenerek koca bir coğrafyayı dize getirebileceğini zannederken, düştüğü o büyük tuzağı gerçekten fark edemiyor mu Stratejistlerin "asimetri paradoksu" olarak tanımladığı o şaşmaz kural tam da burada devreye giriyor. Üst akıl, gökten bombalar yağdırdıkça o ülkeleri yıkmıyor; tam aksine, yıllardır birbiriyle çatışan kesimleri ortak düşman karşısında tek bir yumruk haline getirerek muazzam bir toplumsal kenetlenme yaratıyor. Lider kadrolarını hedef aldıkça devleti çökertmiyor; aksine o hantal bürokrasiyi zorunlu bir budamaya tabi tutarak liyakatli ve dinamik yeni nesillerin önünü açıyor. Kısacası emperyalizm; yok etmeye çalıştığı coğrafyaları kendi elleriyle daha dirençli ve daha uyanık bir hale getiriyor.

Bu çelişki, sadece askeri sahayla sınırlı değil. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT), 1968'den bu yana kâğıt üzerinde var. İran o antlaşmanın tarafı; nükleer silah geliştirmeyeceğini taahhüt etmiş, barışçıl enerji kullanma hakkını koruyor. Ama kâğıt üzerindeki düzen ile defakto gerçeklik arasındaki o derin uçurum, uluslararası hukukun ne denli boşta asılı kaldığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Zira yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum izleri, denetimlerden kaçınma, balistik füze programı… Bu tablo, uluslararası toplumda derin soru işaretleri doğurmaya devam ediyor. Uluslararası sistemde merkezi bir otorite olmadığında, antlaşmaların yapılması ve yaptırımların işletilmesi için bir dünya mahkemesi bulunmadığında; kural kitabı ne kadar kalın olursa olsun, sahayı belirleyen güç politikalarıdır.

Peki biz, göz göre göre oynanan bu kumpaslara rağmen neden suskunuz

Çünkü asıl ve nihai savaş, füzelerin düştüğü o topraklarda değil; bizzat insan şuurunun, dikkatinin ve idrakinin üzerinde veriliyor. Aralıksız akan malumat sağanağının bizi fırtınaya karşı daha donanımlı kıldığına inandırıldık. Halbuki bu bir feraset değil; öğretilmiş bir belahet, derin bir şuur felcidir.

İşte tam bu noktada bir çıkış yolu, bir uyanış ufku var.