Halk takvimi yılı ikiye böler. 6 Mayıs'ta Hızır günleri başlar, 8 Kasım'da Kasım günleri. Şimdi ikinci yarıdayız. Birincisi bereketin yarısıdır, ikincisi bekleyişin. Güneş alçaktır, öğle vakti bile herkesin gölgesi boyundan uzundur. İskelede vapur bekleyen kadının gölgesi, kadından önce rıhtımın ucuna varır. Simitçinin gölgesi meydanı baştan başa geçer. Bu hafta okullar ara tatilde, sokaklar çocuklarla dolu. Çocuklar gölgelerine basmaya çalışır, yetişemez.
Yazın öğle vakti gölge ayakların altında bir lekedir. Çocuk ona kolayca basar. Boyla gölge arasındaki fark kapanır. Kasımda kapanmaz. Çocuk kovalar, gölge kaçar.
Alçak güneş cömerttir. Herkese fazladan boy verir. Siyasetin iklimi de böyledir; gücün gölgesi hep sınırları aşar.
Dün üç ayrı yerden üç cümle geldi. Ankara'da Cumhurbaşkanı Erdoğan, büyük ve güçlü Türkiye'nin ayak seslerinin artık tüm dünyada duyulduğunu söyledi. Brüksel'de Dışişleri Bakanı Fidan, bağlantısallıktaki merkezi rolün herkesçe takdir edildiğini anlattı. Asya yolundaki ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray'dan çıkarken ülkesinin askerî olarak her zamankinden güçlü olduğunu söyledi. Aynı açıklamada nükleer silahsızlanmadan da söz etti. Konuyu zor buldu. Gerekçesi şuydu: Hiçbirimiz silahlarımızdan tamamen vazgeçeceğimizi kolay söyleyemeyiz. Cümleyi bir soruyla bitirdi. Değil mi
Ankara'da bir salon dolusu genç vardı, Brüksel'de soğuk mikrofonlar, Beyaz Saray'ın önünde geniş bir avlu. Gölge düşeceği yüzeyi arar. "Değil mi" diye soran, aslında boşluktan bir tasdik bekler. Gölge kendine bir yankı, bir şahit arar. Ses yankı bulduğunda gölge büyür, gerçeği aştığı vehmine kapılır. Sükûtla karşılandığında ise yine yere düşer; ama en azından kendi sıkletinin ölçüsü alınmış olur.
Chamisso'nun Peter Schlemihl'i gölgesini sattı. Karşılığında hiç boşalmayan bir kese aldı. İnsanlar ondan kaçtı. Gölgesiz adamı kimse yanına almadı. Gölgesini geri almak için ruhunu isteyen adama hayır dedi. Yedi fersahlık çizmelerle yeryüzünü gezip doğayı ölçerek yaşadı. Yazarın kendisi de botanikçiydi, dünyayı ölçmek onun mesleğiydi. Hikâye iki yüzyıl önce yazıldı. Şimdi pazar tersine işliyor. Gölge satılmıyor, büyütülüyor.
Bunu kibir diye okumak kolaydır. Haksızlık olur. Devletler gölgesiz kalamaz. İnsan da kendi devletinin gölgesinde güvende olmak ister. Bunda ayıp yok. Caydırıcılık, gölgenin siyasetteki adıdır. Gölge sığınaktır da. Temmuzda herkes ağaç arar. Aynı ağaç, altındaki fidan için perdedir. Sorun gölgenin uzunluğunda değil. Gölgeyle gövdenin karıştırıldığı yerde başlar.
O konuşmalarda gövde de söz aldı. Erdoğan, ekonomide, teknolojide, demokraside, güvenlikte, eğitimde ve başka alanlarda alınacak mesafeler olduğunu söyledi. Fidan, Rusya ile Ukrayna arasındaki konunun özünün hâlâ çözülmediğini anlattı. Trump, Cuma günü ABD'de uçuşları dört saatten fazla durduran arızayı, kalp krizi geçiren çok eski bir ekipmana benzetti. Bazı cihazların elli yıldan eski olduğunu da ekledi. Gölge dışarıya anlatılır. Gövde kendine.
Simitçi bu cümlelerin hiçbirini duymamış olabilir. Duysa da kendini gölgesinin boyuyla ölçmez. Tepsinin ağırlığıyla ölçer.
Merkez haritanın kelimesidir. Gölgenin merkezi yoktur. Güneş döndükçe sabahın gölgesi batıya düşer, akşamınki doğuya.
Güneş saati zamanı gölgeyle okur. Gölge uzadıysa saat ilerlemiştir. Öğle vakti ölçülen gölgeyle akşam ölçülen gölge aynı gövdeye aittir. Kimse gölgenin boyundan gövdenin ölçüsünü çıkarmaz. Çıkarırsa saati yanlış okumuş olur. Bu çağın gölgeleri uzunsa, belki yalnızca saat geçtir.
Sayın Fidan buğdaydan da söz etti. Yoksul ülkelerin ihtiyacı olan tahılın dünya pazarlarına yeniden nasıl çıkacağını arıyorlar. Ruslar kalıcı barış olmadan Karadeniz'de geçici anlaşma istemiyor. Denklemin zor olduğunu, kafadaki formülü paylaşmak için erken olduğunu söyledi. Karadeniz'den Akdeniz'e açılan her gemi İstanbul'un önünden geçer. 1936'dan beri Montrö Sözleşmesi'nin gölgesinde geçer.

16