Türkiye, evet, bir keriz silkeleme cumhuriyetidir uzun zamandır. Bu silkelemenin iki boyutu var.İlki maddi boyut. Hem dünyada hem de Türkiye'de kimse "İnsana sadece elinin emeği vardır" ayetinde berraklaşan hakikate inanmıyor. "Rızkın insanın üzerine kayıtlı olduğu" gerçeğini bir an olsun aklına getirmiyor. Parayı çabucak ve kolayca elde etmek tek geçer akçe. Bu da "kerizleri silkelemek" için eşsiz bir fırsat sunuyor keriz silkeleyicilere. Borsa, faiz, kripto piyasası gibi nispeten "legal" keriz silkeleme organizasyonlarının yanı sıra pek çok başka operasyona da maruz kalıyor artık insanlar. Burada altın iki cümlem var. Birincisi "Tamahkârla sahtekârın karşılaşmasından üçkâğıt doğar" cümlesi. İkincisi de "Arzusunu hırsıyla birleştiren insanı dolandırmak, dolandırıcılığın en kolay yoludur" cümlesi. Basına en çok tosuncuk ve Çiftlik Bank işi yansıdı tabii ama Türkiye'de irili ufaklı binlerce saadet zinciri var ve insanların "daha çoğuna zahmetsizce ulaşma arzusu" bu zincirlerin işini inanılmaz kolaylaştırıyor. Futbolcuları dolandıran bankacı da bu aralığı kullanıyor, "Alım satımdan ettiğim kârın yüzde şu kadarı senin" diyen yerel dolandırıcı da. Üstelik bu "daha çoğuna zahmetsizce ulaşma arzusu" ne dindar dinliyor ne seküler, ne bankacı dinliyor ne ev hanımı. Her seferinde insanın o bitmek bilmez "daha fazlası" hırsını kullanmanın, o hırsı harekete geçirmenin bir yolunu buluyor. Keriz silkeleme cumhuriyetinin ikinci boyutu ise daha feci. Buna biz "manevi gelişimsel boyut" diyelim. Kişisel gelişimden meditasyon olaylarına, dini cemaat görünümündeki ticarethanelerden sokak hayvanlarına mama dağıtma iddiasındaki üçkağıtçılara kadar keriz silkeleyicilerin çok başarılı şekilde bulduğu bir alan var artık: Manevi tatmin hissi yaşatmak veveya kişiyi geliştiğine inandırmak. Daha geçen gün bir hanım abla Urfa'da yüzlerce kerizi "Göbeklitepe'nin enerjisi çok yüksek çünkü burası uzaylıların terminali" cümlesiyle kafalayıp silkeledi mesela. Bu hanım ablanın kerizlere yarı çıplak zikir yaptıran versiyonu da var, 5 yıldızlı otelde muhafazakâr sosyeteyi dolandıranı da. Başka yerden ilerleyeyim biraz da. Örneğin mama lobisinin pislikleri anlatmakla bitmez. Türkiye'deki sokak hayvanları meselesinin neredeyse tamamı bu rant eliyle sevk ve idare olunuyor. "Afrika'ya Kur'an yolluyoruz" diyerek dolandıran da var, müritlerine cennet vadederek tencere-tava sattıran da var, "Duygusal özgürleştirme öğretiyorum" diyerek milletin parasını çıtır çıtır yiyen de var. Bu dolandırıcılık biçimlerini ortaklaştıran şeyse manevi tatmin hissi. Ya toplumsal ya da bireysel olarak tatmin sunuyorlar insana. Öyle ya, kim ağzı dili olmayan, üstelik beslenmeleri giderek zorlaşan sokak hayvanlarına mama bağışladığı için o manevi tatmini hissetmez ki Yahut iyi organize edilmiş bir Oshocu meditasyonda ortama yayılan ısıl enerjiden kim etkilenmez ki Yahut Afrika'da mushafa sahip olmadığı için Kur'an okumayı öğrenemeyen