İmam Gazzali'ye nispet edilen bir söz var: "Evinde güven içinde yaşayan, sağlıklı bir bedene ve bir günlük yiyeceğe sahip olan insan eğer bir dünya işinden dolayı hüzün ve gam çekiyorsa, bu, onun eksikliğine ve ahmaklığına işarettir."

Şeyh Ebu Medyen el-Gavs ise şöyle söylemiş: "Bütün himmeti hurilere ve saraylara yönelik olan kişi ile bütün himmeti perdelerin kalkması ve huzurun devamı olan kişi arasında ne büyük fark vardır."

Şimdi bu hiçbir şey bilmeyen, estağfurullah, tek bildiği hiçbir şey bilmediği olan adamdan dinle ki diyecekleri var sana.

"Birlik" üçtür. Amacın birliği, müşahedenin birliği, varlığın birliği.

Yolun birlik yolu ise yola çıktığın ilk sapak "amacın birliği sapağı" olacak ki gayetle zorlu bir meseledir bilesin.

Sorduk. Söyledi. Amacın birliği, vahdet-i kusuddur ki tek tek bütün amaçlardan vazgeçerek erişilebilecek bir mahaldir. Geçtik para-pul kazanma amacını, geçtik şan-şöhret devşirme amacını, geçtik nam-unvan gayesini... Bunlar zaten "ben dervişim" diyene edilecek ilk "ün"dür. Evlâd-ı iyâlden de geçebildin mi Söyle ki kendinden de geçebildin mi Söyle ki cennet sevgisinden, cehennem korkusundan da geçebildin mi

Bilesin ki yol büyükleri "Ey Allah'ım benim amacım sensin ve rızan da tek arzumdur" derken şaka yapmıyorlar.

Kendine Allah'ı amaç edinmek bütün amaçlardan geçerek birliğe ermenin yegâne yoludur.

Dur ki dikkat et. "Rızkını kazanma, evlâd-ı iyâli önemseme, nasibe sığınıp bahtını arama, sevme hem sevilme, bir çift göze düşme de amacın Allah olsun" diyeni görürsen kaç oradan. Doğrusu şu olacak: "Rızkı, evladı, bahtı, sevgiyi, aşkı amaçlaştırma ki amacın Allah olabilsin."

Böyledir değil mi ya Dervişi "ot" sayan çoktur. Yanlıştır bu. Derviş bahçedir. Türlü çiçekler de ondadır, türlü yabani otlar da. Esasen derviş diye çiçekle otun arasındaki farkı bilene değil, çiçekle otun arasındaki dengeyi, uyumu, esrarı bilen adama derler.