Elbette döktük. Mustafa Kemal ve yoldaşları, Anadolu'nun baldırı çıplak, karnı aç, paltosu soğuk geçirir yorgun halkıyla, Yozgat'tan, Çankırı'dan, Erzurum'dan, daha bilmem nerelerden gelen yiğit adamlarla 30 Ağustos'ta "Yunan gavuru"nu hakkını vere vere, eze eze denize döktü hem de. Ona şüphe yok.O halde niçin soruyorum bu soruyu değil mi Niçin "düşmanı denize döktük mü cidden" diyorum.Boşnakların kurucu lideri Aliya İzetbegoviç'in "savaş yenildiğinizde değil, düşmana benzediğinizde kaybedilir" dediği yerden başlayabilirim bu sorunun cevabına. Ama burası biraz beklesin.İttihatçı eskileri, umutlu İslamcılar, sert milliyetçiler, yorgun askerler, Batıcı-aydınlanmacı bürokratlar, imanlı sosyalistler, dürüst dindar tüccarlar ve benzeri pek çok toplumsal katmanın bir araya gelmesiyle oluşan "kurtuluş savaşı insan kaynağı", zaferle sonuçlanan Büyük Taarruz'un hemen ardından Türkiye'nin yönü konusunda çetin fikir ayrılıklarına, dehşetli tartışmalara giriştiler. Bu, zaferi elde eden "eklektik toplam" açısından başlaması neredeyse kaçınılmaz bir kargaşaydı.Bu noktada Mustafa Kemal'in "Batı'ya, sadece Batı'ya, hep Batı'ya" diyerek işaret ettiği "Batılılaşarak modernleşme" yaklaşımı birkaç adım öne çıktı ve bir "son dönem Osmanlı subayı" olarak yetişen Mustafa Kemal, bu yaklaşıma muhalefet edenlere bildiği tek yöntemi uyguladı: Susturdu onları.Sadece İslamcıların ve hilafet yanlılarının değil, sosyalistlerin, İttihatçı eskilerinin, mandacıların, "aşırı" denebilecek milliyetçilerin, elhasıl Türkiye'nin geleceği hakkında tam Mustafa Kemal gibi düşünmeyen her odağın köküne kibrit suyu ekmeye azmederek başladı genç Türkiye Cumhuriyeti'nin serencamı. Bazen tek tek, bazen tüm muhalifleri bir partide bir araya getirerek topluca, bazen bir isyanı bahane ederek, bazen "tertip" olduğu çok belli bir kalkışmaya dayanarak Mustafa Kemal, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin sıhhat ve selametini "ötekini susturmakta" buldu.Bakınız, tarih anakronik bir akılla anlaşılamaz. Dolayısıyla dönemin şartları içerisinde Mustafa Kemal'in bu yaptığının doğru olup olmadığını tespitle enerji kaybına gerek yoktur. Ancak bu yapılanların sonuçlarını doğru değerlendirmek bize bir mesafe aldırabilir. Doğaldır ki başlangıçtaki tartışmayı Mustafa Kemal değil de sözgelimi Kazım Karabekir Paşa etrafında toplaşabilecek bir İslamcı ekip kazansaydı bugün o ekibin yol açtığı sonuçları konuşuyor olacaktık. Öyle değil miİşe "susturmakla" başlayan ve anlaşılan o ki susturmanın yol açtığı boş alana deplase olmayı pek seven genç Türkiye Cumhuriyeti kadroları, memlekete bir modernleşme dikte etmeyi de ziyadesiyle önemsediler. Osmanlı aydınının da senelerdir konuştuğu alfabe devrimini bir sürece yaymak daha sağlıklı olacakken bu işi bir