"Bugün Suriye için en önemli kavram nedir" diye sordum ülkemizin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz'a. "Tek kelimeyle istikrar" dedi. Bugün Suriye'yi anlatmaya oradan başlayayım.
Suriye'de istikrar biri içeride, ikincisi dışarıda olmak üzere iki meseleye bağlı. İçerideki meselenin yerli yerince tam adı "kalkınma." Memur maaşlarının 150 dolardan, işçi maaşlarının 100 dolardan başladığı Suriye'de ilk ve en önemli mesele istihdam alanlarını artırıp ekonomiyi canlandırmak. "Eski Suriye"nin kötü bürokratik alışkanlıkları aşılır da ekonomik kalkınma odaklanılırsa, dışarıdan gelen yatırımcılarla sıkı ve Suriye'nin yararına ilişkiler kurulursa çabuk mesafe alınır.
Bu söylediğim hem kolay hem de çok zor. Bir taraftan 15 yıllık savaşla altyapısı perişan hale gelmiş Suriye'nin, bir taraftan da fiziki olarak yenilenseler de kötü bürokratik alışkanlıkları pek üzerlerinden atamamış devlet kadroları. Yatırımcıya kolaylık, hareket esnekliği ve yatırım planlaması konusunda hala zaaflar olduğu en çok konuşulan konular. Bunlar işin eksileri. Şara son derece gayretli ve iyi niyetle kolları sıvamış durumda. Bu da işin olumlu tarafı.
Esasen genç, işe ihtiyacı olan, akışkan bir nüfus var Suriye'de. Bu nüfusu işle buluşturdukça gelişir ülke.
Gelelim dışarıdaki ikinci unsura. İkinci unsurun adı malum ki adı batasıca İsrail. Her an Suriye'ye savaş ilan edebilecek bir gözü dönmüşlükle, üstelik Suriye sınırında gevşek hazırlıklara devam eden bir azgınlık geliştiriyor İsrail. Bulduğu her insan topluluğu ile de Suriye aleyhine işler planlıyor. Üzerine bir de sosyal ve dijital medya üzerinden Suriye yönetimini zayıflatacak işler yapıyor. Eh, o konuda İran da pek İsrail'den geri kalmıyor.
Kürtler, Nusayriler ve Dürziler. Yeni Suriye yönetimi, Türkiye'nin de yoğun desteği ile Kürt ve Nusayri meselesini çok büyük oranda kontrol altına almış görünüyor. Lakin İsrail ile bir çeşit koridorları da olan Suriye Dürzilerinin bir kısmı Siyonistlerle uyumlanıyor. Suriye iç güvenlik bakımından epeyce güvenli hale gelse de "dış güvenlik" bakımından pek rahat değil.
Bana sorarsanız Suriye, Türkiye ve bazı diğer İslam ülkelerinin oluşturduğu blokla İsrail arasında çıkacak o kaçınılmaz savaş pek de uzak görünmüyor. O yüzden Suriye'nin ve hatta zayıf ihtimal olarak da dursa İran'ın da imza edeceği antlaşmalarla Mekke İttifakı'nın genişlemesi çok kritik bir hamle olacak.
Herkesin merak ettiği o soruya da cevap vermek kastıyla söylemiş olayım. Olası bir İsrail-Suriye savaşında Suriye'nin elinin armut toplayacağı bir vasat yok. Şara, hazırlıklarını da planlarını da istemediği bu olası savaş üzerinden yapıyor.

1