Siyasi ortam can sıkıcı. Demokrasi, millî egemenlik... Değerlerimizi sarsan bir deprem hüküm sürüyor. Derken Şam elçimizden değerlere dair bir haber geldi. Bizim kaybettiğimiz değerler Şam'da yaşamaya devam ediyormuş. Herhâlde aynı değerlerden bahsetmiyoruz ve asıl vahim olan da bu: Büyükelçimizle bizim "değerlerimiz" dedikte aynı değerlerden bahsetmeyişimiz. Hâlbuki nominal olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin, yani aynı devletin mensuplarıyız, değil mi Ve o orada bizi temsil ediyor. Benim cevabım: Sizin, Şam'da yaşıyor dediğiniz değerleri biz iyi ki Şam'da bırakmışız, yoksa Şam gibi olabilirdik maazallah.

Bu can sıkıcı şeylerden bahsetmek istemiyorum. Biraz eğlenceli bir şeyler olsun. Mesela nostalji. Her zaman buruk bir keyif verir... Ama Şam'ın şekeri değil. Şam'ın şekeri ile ilgili bir atasözümüz vardı. Neydi, hatırlıyor musunuz..

Nostaljinin etimolojisine baktım. Tam Türkçesi daüssıla. Sıla acısı. Yunancadan geliyormuş. "Alji" ağrı ve "nos" yurt, vatan demekmiş. Şimdi nereden geldi aklıma... İnternette rastladım. (https://bit.ly/daussila ) Bir zamanlar vazgeçilmez olup da artık kaybolmuş mesleklerin hikâyesi. Bugünlerde yapay zekâ şu mesleği yok edecek, bunları işsiz bırakacak diyoruz ya. İşte yapay zekâ çıkmadan yok olan meslekleri saymış sayfa... Çoğunu yok eden teknoloji veya yaşantımızdaki değişiklikler ki bunların da kök sebebi çoğunlukla yine teknoloji. Onları aynen alıp anlatmam pek akıl kârı değil, çünkü o sayfanın saydıkları arasında bize bir şey söylemeyecek, ABD'ye has eski meslekler var. Mesela devrilmiş bowling kukalarını elle düzeltme mesleği. Bunların içinden, Türkiye'nin geçmişinde anlamlı olanları seçip sayacağım. Bir de ABD'de olmayıp da Türkiye'nin daüssılasından eski meslekleri.

Listenin ilk sırasında tellal var. O kadar eski olmalı ki benim gibi eski bir adam bile hiç tellal görmemiş. Santral operatörü. Bir ara, telefonun hızla yayılması devam ettiği takdirde bir önlem alınmazsa bütün ABD nüfusunun santral operatörü olacağı hesaplanıyordu. Sonra bugünkü otomatik santraller geldi ama ilk gençliğimde, çalıştığım bazı yerlerde telefon ahizesini kaldırınca bağlanmak istediğim numarayı soran hanımlar vardı... Nostalji.

Hele telgraf operatörü. Önlerine verilen mesajı hızla Mors anahtarıyla gönderen, gelen mesajı kulakla deşifre eden telgrafçılar.

Daktilo da bir başka kayıp meslek. Makineden değil, o makineyi kullanandan bahsediyorum. Daktilolar da genellikle kadın olurdu. Artık herkes kendi yazısını kendi yazıyor. Kimse elle yazıp "Al kızım bunu daktilo et." demiyor... Demiyordur, değil mi Listede olmayan, fakat 90'larda benim şahit olup biraz da kızdığım bir meslek vardı: Kişisel bilgisayar operatörü. Hem kişisel hem kullanmanız için operatör istiyorsunuz!

Çalar saatin icadından önce, insanları işe geç gitmesi için uyandıran kapı çalıcılar varmış Amerika'da. Bize buna en yakın meslek ramazan davulculuğu galiba. İhtiyaç kalmadı ama hâlâ duyuyorum fakat son yıllarda bahşiş tahsilatında pek ısrarcı değiller nedense.

Bir başka meslek, sokak lambası yakıcısı. Tabii, yaktığı lambayı sabah de gelip söndürmesi gerekirdi herhâlde. Ben gazlı sokak lambasına ve yakıcı-söndürücü elemana yetişmedim. Bütün sokak lambaları elektrikliydi. Fakat çocukluğumun İzmir'inde, Alsancak'ta duvarlarda hâlâ gaz lambaları vardı. On yıllardır kendilerini yakacak birini bekliyorlardı. Ümitsizce.

Amerika'da kurumlarda