Bir malın kaça satılacağını kim belirler

Galiba bu soruyu sorduğum üçüncü yazım bu. Değer mi değer. Çünkü iktisatçılara göre fiyat ekonomini kalbidir.

Fiyatı kim koyar Bırakın bilimi milimi, biri yumruğunu masaya vurup "Ben koyarım!" desin. En basiti bu. Bunun adı da narh idi bir zamanlar. Rahmetli Mehmet Genç'in çizdiği Osmanlı tablosundan şöyle bir sonuca varabiliriz. "Fahiş fiyat" koymak yasaktır. Ama birisi daha ucuza daha fazla ve kaliteli mal üretmenin bir yolunu keşfedip ucuza satmaya kalksa, bu da dengeyi bozacağı için yasaktır. O başarılı ve hiç değişmeyecek sanılan bir dünyaydı. Değişti ve başarı yenilgiye döndü.

NARH KOYAR MIYIZ BİZ

Yıllarca Girişimcilik ve Rekabet diye bir ders verdim. Özellikle mühendislik dalları öğrencilerinin pek sevdiği bir seçmeli dersimdi. İlk sorduğum sorulardan biri buydu: Fiyat nasıl belirlenir Onlar mühendis ve hesap adamı olduklarından maliyet hesaplanır, üstüne makul bir kâr konur, fiyat bulunur derlerdi, çoğunlukla...

Hâlbuki fiyat şöyle belirlenir: Satıcı, ürününü satabileceği en yüksek fiyattan satar; alıcı onu mümkün olan en düşük fiyattan alır. İşte bu en yüksek satma ve en düşük alma arzusunun el sıkıştığı noktadır fiyat.

Bu son anlattığıma, yani arz-talep eğrisinin kesişme noktasına dünyada pek kimsenin itirazı kalmadı. Bugün eski komünistlerden yeni komünistlere, aklınıza gelebilecek bütün ideolojilere ve tabiî liberallere göre de fiyat böyle belirlenir. Öyle belirlenmez diyen ekonomiler sizlere ömür... Bu da ekonomide gerçeğe en uyumlu teorinin hayatta kalması süreci işte.

Şimdi bu girişin ışığında Türkiye'ye bakalım. Biz fiyatları piyasanın belirlemesine karşı mıyız Biz narh mı koyuyoruz

Şİ JİNPİNG BİLE NARH KOYMADI

Hâşâ... Hiç narh koyar mıyız Türlü çeşitli vergi koyarız ama narh, asla. Bizim piyasamızda fiyatlar piyasa koşullarına göre serbestçe belirlenir. Herkes her şeyi dilediği fiyattan – daha doğrusu satabileceği fiyattan – satar. Öyle değil dersek kimse gelip bizde yatırım yapar mı "Sen gel, Türkiye'de üret ama fiyatı ben belirlerim." Böyle diyemeyiz. Tam tersine, "Sen gel üret, kimse almazsa seninle anlaşacağımız fiyattan ben alırım." deriz. Bu bahsi diğer. "Yap- işlet- garantili kâr et." mi ne deniyordu buna.

Konudan saptım. Dönelim. Türkiye'de, dünyanın her yerinde olduğu gibi, fiyatları arz ve talebin kesiştiği noktada, piyasa belirler. Doğru. Peki şu fahiş fiyatla iktidarın yaptığı amansız mücadele nedir Eğer fiyatlar piyasada serbestçe oluşuyorsa fahiş fiyat ne demek Hangi fiyat fahiştir Hangisi makuldür

"Fahiş fiyat" lafını ettiğimiz anda ta başa dönüyoruz. Olsun. Haksız fiyatlandırma ile mücadele, fahiş fiyatla, stokçulukla mücadele halkımızın alkışlayacağı, hepimizin canı gönülden destekleyeceği işler değil mi Here gün televizyonlarda hain fahiş fiyatçıların ve stokçuların teşhiri takdir edilecek bir iş değil midir

Bu ikilemi nasıl çözeceğiz Bir yanda piyasa ekonomisi bir yanda fahiş fiyat ve stokçulukla mücadele. Fahiş fiyatla mücadele, "İstediğin fiyata satamazsın"; stokçulukla mücadele, "İstediğin zaman satamazsın." demek. "Fiyatı da zamanı da ben belirlerim!" demek. Bunu Şi Jinping bile söylemedi. Ne peki Devlet aklı bunu da düşünmüş ve bir Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu kurmuş, bunun nasıl çalışacağını da bir yönetmelikle belirlemiş. Buyurun siz" o yönetmelikten "Fahiş fiyat artışı" ve "Stokçuluk" tarifleri: